شناسه حدیث :  ۹۹۱۸۵

  |  

نشانی :  من لا يحضره الفقيه  ,  جلد۱  ,  صفحه۴۳۷  

عنوان باب :   الجزء الأول أَبْوَابُ اَلصَّلاَةِ وَ حُدُودِهَا بَابُ اَلصَّلاَةِ فِي اَلسَّفَرِ

معصوم :   امام صادق (علیه السلام)

وَ رَوَى مُعَاوِيَةُ بْنُ وَهْبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: «إِذَا دَخَلْتَ بَلَداً وَ أَنْتَ تُرِيدُ اَلْمُقَامَ عَشَرَةَ أَيَّامٍ فَأَتِمَّ اَلصَّلاَةَ حِينَ تَقْدَمُ وَ إِنْ أَرَدْتَ اَلْمُقَامَ دُونَ اَلْعَشَرَةِ فَقَصِّرْ وَ إِنْ أَقَمْتَ تَقُولُ غَداً أَخْرُجُ وَ بَعْدَ غَدٍ وَ لَمْ تُجْمِعْ عَلَى عَشَرَةٍ فَقَصِّرْ مَا بَيْنَكَ وَ بَيْنَ شَهْرٍ فَإِذَا تَمَّ اَلشَّهْرُ فَأَتِمَّ اَلصَّلاَةَ» قَالَ قُلْتُ إِنْ دَخَلْتُ بَلَداً أَوَّلَ يَوْمٍ مِنْ وَ لَسْتُ أُرِيدُ أَنْ أُقِيمَ عَشْراً فَقَالَ «قَصِّرْ وَ أَفْطِرْ» قُلْتُ فَإِنْ مَكَثْتُ كَذَلِكَ أَقُولُ غَداً أَوْ بَعْدَ غَدٍ فَأُفْطِرُ اَلشَّهْرَ كُلَّهُ وَ أَقْصُرُ قَالَ «نَعَمْ هَذَا وَاحِدٌ إِذَا قَصَرْتَ أَفْطَرْتَ وَ إِذَا أَفْطَرْتَ قَصَرْتَ» .
زبان شرح:

روضة المتقین ; ج ۲  ص ۶۱۶

«و روى معاوية بن وهب» في الحسن و روى عنه الشيخ في الصحيح «عن أبي عبد الله عليه السلام إلخ» قوله «و لم تجمع» أي لم تعزم، و يؤيده ما رواه الكليني و الشيخ في الصحيح، عن زرارة، عن أبي جعفر عليه السلام قال: قلت له أ رأيت من قدم بلدة إلى متى ينبغي له أن يكون مقصرا، و متى ينبغي له أن يتم؟ فقال: إذا دخلت أرضا فأيقنت أن لك بها مقاما عشرة أيام فأتم الصلاة و إن لم تدر ما مقامك بها تقول غدا أخرج أو بعد غد: فقصر ما بينك و بين أن يمضي شهر، فإذا تمَّ لك شهر فأتم الصلاة و إن أردت أن تخرج من ساعتك . و روى الكليني في الحسن كالصحيح، عن أبي أيوب قال: سأل محمد بن مسلم أبا عبد الله عليه السلام و أنا أسمع عن المسافر إن حدث نفسه بإقامة عشرة أيام قال: فليتم الصلاة، و إن لم يدر ما يقيم، يوماأو أكثر؟ فليعد ثلاثين يوما ثمَّ ليتم و إن كان أقام يوما أو صلاة واحدة فقال له محمد بن مسلم: بلغني أنك قلت خمسا فقال: قد قلت ذاك قال أبو أيوب: فقلت أنا جعلت فداك يكون أقل من خمس فقال: لا ،و حمل الشيخ الإقامة خمسا إذا كان بمكة أو بالمدينة - لما رواه في الحسن كالصحيح، عن محمد بن مسلم قال: سألته عن المسافر يقدم الأرض فقال: إن حدثته نفسه أن يقيم عشرا فليتم و إن قال: اليوم أخرج و غدا أخرج و لا يدري فليقصر ما بينه و بين شهر فإن مضى شهر فليتم و لا يتم في أقل من عشرة إلا بمكة أو بالمدينة و إن أقام بمكة أو بالمدينة خمسا فليتم و في الصحيح، عن أبي بصير قال: قال أبو عبد الله عليه السلام إذا عزم الرجل أن يقيم عشرا فعليه إتمام الصلاة و إن كان في شك لا يدري ما يقيم؟ فيقول: اليوم أو غدا فليقصر ما بينه و بين شهر، فإن أقام بذلك البلد أكثر من شهر فليتم الصلاة . و روى الكليني في الصحيح، عن علي بن جعفر عن أخيه أبي الحسن عليه السلام قال: سألته عن الرجل يدركه شهر رمضان في السفر فيقيم الأيام في المكان عليه صوم؟ قال: لا حتى يجمع على مقام عشرة أيام، و إذا جمع على مقام عشرة أيام صام و أتم الصلاة قال: و سألته عن الرجل يكون عليه أيام من شهر رمضان و هو مسافر يقضي إذا أقام في المكان قال: لا حتى يجمع على مقام عشرة أيام و في الحسن كالصحيح، عن علي بن يقطين عن أبي الحسن عليه السلام قال: سألته عن الرجل خرج في سفر ثمَّ يبدو له الإقامة و هو في صلاته قال: يتم إذا بدت له الإقامة و روى الشيخ في الحسن، عن سهل بن اليسع قال: سألت أبا الحسن عليه السلام عن الرجل يخرج في سفر ثمَّ تبدو له الإقامة و هو في صلاته أ يتم أم يقصر؟ قال: يتم إذا بدت له الإقامة و غير ذلك من الأخبار.

divider

لوامع صاحبقرانی ; ج ۵  ص ۱۶

و در صحيح و حسن كالصحيح منقول است كه حضرت امام جعفر صادق صلوات اللّٰه عليه فرمودند كه هر گاه در شهرى داخل شوى و اراده داشته باشى كه ده روز در آن شهر بمانى پس چون داخل آن شهر شوى نماز را تمام كن و اگر اراده اقامت كمتر از ده روز داشته باشى قصر كن و اگر متردّد باشى و گويى كه فردا بيرون مىروم و پس فردا مىروم و قصد اقامت ده روز نداشته باشى تا يك ماه قصر كن پس چون يك ماه تمام شود نماز را تمام كن معاويه گفت كه عرض نمودم كه اگر روز اول ماه رمضان داخل شهرى شوم و ندانم كه ده روز خواهم ماند چه كنم حضرت فرمودند كه قصر كن نماز را و افطار كن روزه را عرض نمودم كه اگر متردّد باشم و فردا و پس فردا گويم كل ماه را افطار كنم و قصر كنم حضرت فرمودند كه هر دو يك حكم دارد هر گاه نماز را قصر مىكنى روزه را افطار مىكنى و هر جا كه روزه را افطار مىكنى نماز را قصر مىكنى. و بر اين مضمون وارد است صحيحه زراره و حسن كالصحيح محمد بن مسلم و حسن كالصحيح ابو ايوب و غير آن از اخبار بسيار و شكى نيست در آن كه قصد اقامت عبارتست از آن كه در خاطر داشته باشد كه خواهد بود اگر چه در ابتداى سفر باشد پس اگر خواهد كه به جايى رود كه ده فرسخ باشد و در ميان راه در خاطر داشته باشد كه ده روز خواهم بود تمام مىكند نماز را و روزه مىگيرد در راه و ميان راه و منتهى راه زيرا كه قصد هشت فرسخ ندارد و اگر صد فرسخ راه برود كه در خاطر داشته باشد كه در هر هفت فرسخ ده روز مىباشم در همه سفر تمام مىكند، و هم چنين اگر اوّل در خاطر داشته باشد كه توقف نكند و چون در ميان راه به جايى رسيد به خاطرش رسيد و با خود قرار داد كه در اينجا ده روز يا بيشتر مىمانم نماز را تمام مىكند تا در آنجاست اگر چه در اثناى نماز به خاطرش رسد كه در اينجا مىمانم كه در اين صورت نماز را تمام مىكند. و اگر در اثناى سفر به جايى رسيد و كارى داشته باشد كه هر گاه كارش ساخته شود روانه شود يا برگردد پس اگر بحسب متعارف داند كه كارش كمتر از ده روز و زياده ساخته نمىشود همين قصد اقامت است تمام مىكند، و اگر نداند و ممكن باشد كه كارش پيش از ده روز ساخته شود و امروز و فردا گويد تا يك ماه قصر مىكند و بعد از يك ماه اگر مقدار يك نماز در آنجا باشد تمام مىكند و اگر در اول شام اول ماه به شهرى رسد ماه هلالى اعتبار دارد، و اگر اول ماه نرسد اگر چه روز دويم باشد خلافست بعضى گفتهاند كه سى روز معتبر است و بعضى گفتهاند كه هلالى معتبر است چون حق سبحانه و تعالى هلال را از جهة وقتهاى مردمان مقرر ساخته است پس آن چه از اين ماه گذشته باشد از ماه آينده داخل مىكند پس اگر اين ماه سى كم يك نو شود سى كم يك خواهد بود و چون در بعضى از اخبار سى روز واقع شده است محمولست بر غالب كه در ميان ماه آمده باشد چون اين فرض نادر است كه كسى اول هلال به جايى رسد پس در وسط‍ اظهر سى روز است و اللّٰه تعالى يعلم. و چنانكه در سفر روزه ماه رمضان را حرامست گرفتن مگر در جائى كه قصد اقامت كند يا بملك خود رسد كه شش ماه در آنجا وطن كرده باشد هم چنين قضاى ماه رمضان را نيز نمىتواند گرفت مگر آن كه در جائى قصد اقامت ده روز كند. چنانكه در صحيحه على بن جعفر وارد شده است كه گفت سؤال كردم از برادرم حضرت موسى بن جعفر صلوات اللّٰه عليهما از شخصى كه در سفر باشد و ماه رمضان داخل شود و بايستد در اثناى راه آيا روزه مىگيرد حضرت فرمودند كه روزه نمىتواند گرفت تا قصد اقامت ده روز در آن موضع نكند، و هر گاه قصد كند اقامت ده روز را روزه را مىگيرد و نماز را تمام مىكند على گفت از آن حضرت سؤال كردم كه هر گاه شخصى در سفر باشد و چند روز قضاى ماه رمضان در ذمّت او باشد اگر چند روز در جائى بماند در اثناى راه آن قضا را مىتواند گرفت حضرت فرمودند كه نه تا قصد اقامت ده روز نكند در جائى نمىتواند گرفت. و در صحيحه علىّ بن يقطين و حسنه سهل بن اليسع وارد است كه اگر در اثناى نماز قصد اقامت كند نماز را تمام مىكند و اگر در اثناى نماز عصر قصد اقامت كند عصر را تمام مىكند و ظهر را كه قصر كرده است اعاده نمىكند بىدغدغه.

divider