شناسه حدیث :  ۹۸۸۲۰

  |  

نشانی :  من لا يحضره الفقيه  ,  جلد۱  ,  صفحه۲۹۸  

عنوان باب :   الجزء الأول أَبْوَابُ اَلصَّلاَةِ وَ حُدُودِهَا بَابُ اَلْأَذَانِ وَ اَلْإِقَامَةِ وَ ثَوَابِ اَلْمُؤَذِّنِينَ

معصوم :   امام صادق (علیه السلام)

وَ فِي خَبَرٍ آخَرَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : «لَيْسَ عَلَى اَلْمَرْأَةِ أَذَانٌ وَ لاَ إِقَامَةٌ إِذَا سَمِعَتْ أَذَانَ اَلْقَبِيلَةِ وَ تَكْفِيهَا اَلشَّهَادَتَانِ وَ لَكِنْ إِذَا أَذَّنَتْ وَ أَقَامَتْ فَهُوَ أَفْضَلُ» .
زبان شرح:

روضة المتقین ; ج ۲  ص ۲۵۸

«و في خبر آخر إلخ» روى الشيخ في الصحيح و الكليني، عن جميل بن دراج قال سألت أبا عبد الله عليه السلام، عن المرأة أ عليها أذان و إقامة فقال: لا و في الصحيح عن زرارة قال: قلت لأبي جعفر عليه السلام النساء عليهن أذان فقال: إذا شهدت الشهادتين فحسبها و في الصحيح عن عبد الله قال سألت أبا عبد الله عليه السلام عن المرأة تؤذن للصلاة فقال: حسن إن فعلت و إن لم تفعل أجزأها أن تكبر و أن تشهد أن لا إله إلا الله و أن محمدا رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم .

divider

لوامع صاحبقرانی ; ج ۳  ص ۵۹۵

و در حديث ديگر از آن حضرت صلوات اللّٰه عليه منقول است كه بر زنان اذان و اقامه نيست هر گاه اذان قبيله را بشنود بان اكتفا مىكند و كافيست زنان را شهادتان و ليكن اگر اذان و اقامه بگويد افضل است دغدغه در اين نيست كه متلقى نشده است از شارع كه زنان اذان اعلام بر مناره و امثال آن بگويند و دغدغه نيست در آن كه در خانه خود از جهت خود اذان و اقامه مىتوانند گفت و اگر جمعى باشند در جائى كه مردان محرم باشند يا زنان باشند و بس ظاهرا اذان اعلام از جهت ايشان تواند گفت چنانكه ظاهر مىشود از اطلاق اخبار. و در حديث صحيح از جميل منقولست كه گفت سؤال كردم از حضرت امام جعفر صادق صلوات اللّٰه عليه كه آيا بر زنان اذان و اقامه هست يعنى لازمست حضرت فرمودند كه نه. و در حديث صحيح از زراره منقولست كه گفت به خدمت حضرت امام محمد باقر صلوات اللّٰه عليه عرض نمودم كه آيا بر زنان اذان هست فرمودند كه هر گاه شهادتين را بگويند بس است ايشان را. و در حديث صحيح منقولست از عبد اللّٰه كه گفت سؤال كردم از حضرت امام جعفر صادق صلوات اللّٰه عليه كه زن اذان نماز مىگويد حضرت فرمودند كه خوبست اگر بگويد و اگر تكبير و شهادتين را بگويد او را كافى است و در حديث موثق كالصحيح از آن حضرت صلوات اللّٰه عليه منقولست كه فرمودند كه اقامه زنان آن است كه به تكبير و شهادتين را بگويند. و آن كه در حديث وارد شده است كه اكتفا به اذان قبيله مىتواند كرد مرد و زن در اين حكم شريكند. چنانكه در حديث موثق از حضرت امام محمد باقر صلوات اللّٰه عليه منقولست كه آن حضرت اذان همسايه را شنيدند و نماز جماعت كردند و فرمودند كه اذان همسايه شما را كافى است و در حديث كالصحيح از حضرت امام محمد باقر صلوات اللّٰه عليه منقولست كه نماز گذاردند به جماعت در پيراهنى بىازار و بى ردا و بى اذان و اقامه چون فارغ شدند عرض نمودند كه چه سبب داشت كه چنين كرديد فرمودند كه پيراهنم كنده بود احتياج بازار و ردا نبود و گذشتم به جعفر و او اذان و اقامه مىگفت من سخن نكردم آن كافى بود مرا و اگر اذان اعلام گويند بطريق اولى مجزيست چون شارع اذان اعلام را از جهت اين مقرر ساخته است كه هر كه بشنود بر آن اعتماد كند و اگر داخل مسجد شود و نماز به جماعت كرده باشند اكتفا به اذان و اقامه ايشان مىتوان كرد اگر متفرق نشده باشند و اكثر علما گفتهاند كه اگر يك كس مانده باشد در تعقيب متفرق نشدهاند و اكتفا مىتوان كرد. و چنانكه در حديث صحيح از ابان از ابو بصير منقولست و بطريق ديگر نيز از ابو بصير منقولست كه گفت عرض نمودم به خدمت حضرت امام جعفر صادق صلوات اللّٰه عليه كه هر گاه شخصى داخل مسجد شود و مردمان نماز كرده باشند آيا اذان و اقامه مىگويد حضرت فرمودند كه اگر صف متفرق نشده باشد به اذان و اقامه ايشان نماز كند و اگر صف متفرق شده باشد اذان و اقامه بگويد و در عرف همين كه جمعى رفته باشند مىگويند كه صف متفرق شده است بهتر آنست كه در چنين صورت اذان و اقامه بگويد آهسته چنانكه خواهد آمد در باب نماز جماعت. و در حديث موثق از حضرت امير المؤمنين صلوات اللّٰه عليه منقولست كه دو كس داخل مسجد شدند و مردمان نماز نماز كرده بودند حضرت به ايشان فرمودند كه اگر خواهيد يكى از شما امامت كند ديگرى را و ليكن اذان و اقامت نگويد، اما اگر كسى اذان و اقامه گفته باشد كه تنها نماز كند و جمعى بهم رسند و خواهند كه نماز را به جماعت كنند اولى آنست كه اذان و اقامه را مرتبه ديگر بگويند چنانكه در حديث عمار است. و در حديث صحيح از معاذ بن كثير منقولست كه حضرت امام جعفر صادق صلوات اللّٰه عليه فرمودند كه هر گاه شخصى داخل مسجد شود و امام مسجد سنّى باشد و خوف داشته باشد كه اگر اذان و اقامه بگويد امام بركوع رود پس بگويد: قد قامت الصّلاة قد قامت الصّلاة اللّٰه اكبر اللّٰه اكبر لا اله الاّ اللّٰه و داخل شود بر نماز و حمل مىتوان كرد بر آن كه اين كلمات را در راه بگويد و چون به او رسد تكبير بگويد و قرائت شروع كند هر چه را در قيام تواند بخواند و باقى را در ركوع و سجود بخواند و اگر راه نباشد به آن كه چون داخل مسجد شود مسجد پر باشد فى الحال داخل شدن در نماز و دريافتن قرائت مقدّم است بر ادراك اذان و اگر در اين صورت نيز عمل باين حديث كنند بد نيست چون مبالغه در اذان بسيار است و قرائت را در ركوع و سجود ادراك مىتواند كرد با آن كه حديث صحيح است و علما به آن عمل كردهاند. و در حديث موثق منقول است از عمار كه از حضرت امام جعفر صادق صلوات اللّٰه عليه شنيدم كه مىفرمودند كه ناچار است بيمار را از اذان و اقامه هر گاه خواهد كه نماز كند و اگر نتواند كه تكلم كند به آن در خاطر خود بگذارند پرسيدند از آن حضرت صلوات اللّٰه عليه كه اگر درد عظيم داشته باشد حضرت فرمودند كه ناچار است از اذان و اقامه زيرا كه نماز نيست بى اذان و اقامه و در نماز قضا خواهد آمد كه در اول شروع در آن اذان و اقامه مىگويد و باقى را با اقامه به جا مىآورد.

divider