شناسه حدیث :  ۷۶۴۳۷

  |  

نشانی :  مصباح الشريعة  ,  جلد۱  ,  صفحه۴۲  

عنوان باب :   الباب التاسع عشر في المعاشرة

معصوم :   امام صادق (علیه السلام)

قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : حُسْنُ اَلْمُعَاشَرَةِ مَعَ خَلْقِ اَللَّهِ تَعَالَى فِي غَيْرِ مَعْصِيَتِهِ مِنْ مَزِيدِ فَضْلِ اَللَّهِ تَعَالَى عِنْدَ عَبْدِهِ وَ مَنْ كَانَ خَاضِعاً لِلَّهِ فِي اَلسِّرِّ كَانَ حَسَنَ اَلْمُعَاشَرَةِ فِي اَلْعَلاَنِيَةِ فَعَاشِرِ اَلْخَلْقَ لِلَّهِ تَعَالَى وَ لاَ تُعَاشِرْهُمْ لِنَصِيبِكَ لِأَمْرِ اَلدُّنْيَا وَ لِطَلَبِ اَلْجَاهِ وَ اَلرِّيَاءِ وَ اَلسُّمْعَةِ وَ لاَ تَسْقُطَنَّ بِسَبَبِهَا عَنْ حُدُودِ اَلشَّرِيعَةِ مِنْ بَابِ اَلْمُمَاثَلَةِ وَ اَلشُّهْرَةِ فَإِنَّهُمْ لاَ يُغْنُونَ عَنْكَ شَيْئاً وَ تَفُوتُكَ اَلْآخِرَةُ بِلاَ فَائِدَةٍ فَاجْعَلْ مَنْ هُوَ اَلْأَكْبَرُ مِنْكَ بِمَنْزِلَةِ اَلْأَبِ وَ اَلْأَصْغَرَ بِمَنْزِلَةِ اَلْوَلَدِ وَ اَلْمِثْلَ بِمَنْزِلَةِ اَلْأَخِ وَ لاَ تَدَعْ مَا تَعْلَمُهُ يَقِيناً مِنْ نَفْسِكَ بِمَا تَشُكُّ فِيهِ مِنْ غَيْرِكَ وَ كُنْ رَفِيقاً فِي أَمْرِكَ بِالْمَعْرُوفِ وَ شَفِيقاً فِي نَهْيِكَ عَنِ اَلْمُنْكَرِ وَ لاَ تَدَعِ اَلنَّصِيحَةَ فِي كُلِّ حَالٍ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى وَ قُولُوا لِلنّٰاسِ حُسْناً وَ اِقْطَعْ عَمَّنْ يُنْسِيكَ وَصْلُهُ ذِكْرَ اَللَّهِ تَعَالَى وَ تَشْغَلُكَ أُلْفَتُهُ عَنْ طَاعَةِ اَللَّهِ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ أَوْلِيَاءِ اَلشَّيْطَانِ وَ أَعْوَانِهِ وَ لاَ يَحْمِلَنَّكَ رُؤْيَتُهُمْ إِلَى اَلْمُدَاهَنَةِ عِنْدَ اَلْخَلْقِ فَإِنَّ فِي ذَلِكَ خُسْرَاناً عَظِيماً نَعُوذُ بِاللَّهِ تَعَالَى .
زبان ترجمه:

مصباح الشریعة / ترجمه گیلانی ;  ج ۱  ص ۲۹۴

قال الصّادق عليه السّلام: حسن المعاشرة مع خلق اللّٰه تعالى في غير معصيته، من مزيد فضل اللّٰه عند عبده،و من كان خاضعا للّٰه في السّرّ،كان حسن المعاشرة في العلانية.
حضرت امام صادق عليه السّلام مى‌فرمايد كه:حسن معاشرت با خلقان در غير معصيت، از زيادتى توجّه و فضل الهى است بر بندۀ خود،و هر كه در خفيّه به خداى خود خاضع و خاشع است،البتّه سلوكش با مردم در علانيه نيكو است،و اگر خلق كسى با مردم در علانيه بد است،خوف الهى‌اش در خفيه كم است. فعاشر الخلق للّٰه تعالى،و لا تعاشرهم لنصيبك من الدّنيا،و لطلب الجاه و الرّياء و السّمعة.
مى‌فرمايد كه:معاشرت و اختلاط‍‌ مكن با مردم از براى توقّع نفعى،يا تحصيل اعتبارى،يا از براى ريا و شهرت. و لا تسقطنّ‌ بسببها عن حدود الشّريعة من باب المماثلة و الشّهوة،فانّهم لا يغنون عنك شيئا و تفوتك الآخرة بلا فائدة.
و در اختلاط‍‌ و معاشرت با مردم،چنان مباش كه از معاشرت ايشان،از حدود شرع بيرون روى و از مخالطت با ايشان،خوى ايشان بهم رسانى،و در مراتب عبادت و بندگى،نقصانى به تو واقع شود،چرا كه هر گاه از معاشرت و مؤانست مردم نفع نباشد،ضرر چرا باشد؟ و اجعل من هو اكبر منك بمنزلة الاب،و الاصغر بمنزلة الولد،و المثل بمنزلة الاخ.
يعنى:بگردان بزرگتر از خود را در سنّ‌ به منزلۀ پدر،يعنى:چنان كه رعايت پدر مى‌كنى و احترام او بجا مى‌آرى،بايد رعايت بزرگتر از خود نيز بكنى و كوچكتر از خود را به منزلۀ فرزند خود گير،و در محبّت و تربيت او،مثل فرزند خود تقصير مكن و با موافق در سنّ‌،برادرانه با او سلوك كن. و لا تدع ما تعلمه يقينا من نفسك بما تشكّ‌ فيه من غيرك. يعنى:تا توانى در پى اصلاح خود باش و از عيبهاى نفس خود فارغ نشده و ازالۀ آن به جزم از خود نكرده،در پى عيب ديگران كه مشكوك فيه است،مباش.و ازالۀ عيوب نفس به جزم و قطع،محال،و معلّق به محال،محال. و كن رفيقا في امرك بالمعروف،و شفيقا في نهيك عن المنكر.
و در اوقات مخالطت و معاشرت با مردم،اگر از مصاحب و رفيق ترك واجبى يا ارتكاب محظورى به ظهور رسد،از روى هموارى و ملايمت،امر به معروف و نهى از منكر،به عمل آر.نه از روى غلظت و تندى.و شرايط‍‌ امر به معروف و نهى از منكر،به تفصيل خواهد آمد،ان شاء اللّٰه تعالى. و لا تدع النّصيحة في كلّ‌ حال.
و ترك مكن،نصيحت مردم را در همه حال.يعنى:بايد اختلاط‍‌ و معاشرت تو با مردم،از غشّ‌ خالى باشد و از كدورت اغراض زائفه عارى و خالى باشد.يا آنكه در همه حال از نصيحت و پند مردم فارغ مباش،يا از نصيحت خود و غير فارغ مباش: قال اللّٰه تعالى:« وَ قُولُوا لِلنّٰاسِ‌ حُسْناً »(بقره-83).
چنان كه خداوند عزيز فرموده است كه:و از براى مردم،تا توانى و تا قدرت دارى،پى نيكى باش،خواه از گفتار و خواه از كردار. و اقطع عمّن تنسيك وصلته ذكر اللّٰه،و تشغلك الفته عن طاعة اللّٰه.
يعنى:قطع كن اختلاط‍‌ را با كسى كه،اختلاط‍‌ او موجب فراموشى باشد از حقّ‌ و الفت و مؤانست با او،مانع طاعت و بندگى خدا باشد. فانّ‌ ذلك من اولياء الشّيطان و اعوانه.
چرا كه اين چنين جماعت،از اولياى شيطان هستند و اعوان و مددكاران شيطان هستند و هر كه با ايشان مصاحبت و مجالست مى‌نمايد،مثل ايشان مى‌شود كه: «الصّحبة تؤثّر». و لا يحملنّك رؤيتهم على المداهنة عند الخلق،فانّ‌ في ذلك الخسران العظيم.
و بايد واندارد تو را،ديدن و مصاحبت اين جماعت كه اولياى شيطان هستند،به مسامحه كردن نزد خلق.يعنى:هر گاه امثال اين جماعت را مى‌بينى از ايشان دورى كن،خصوص در وقت حضور ديگرى.چه،هر گاه تو مسامحه كردى و با امثال اين جماعت اختلاط‍‌ نمودى،هر چند از مجالست ايشان ضرر به تو نرسد،امّا ديگران كه ديدند كه تو با ايشان مخالطت و مجالست مى‌كنى،دلير مى‌شوند و جرات مى‌كنند و مصاحبت با ايشان مى‌نمايند و مسامحۀ تو باعث خسران ايشان مى‌شود.

divider