شناسه حدیث :  ۴۸۰۳۳۲

  |  

نشانی :  زاد المعاد  ,  جلد۱  ,  صفحه۲۲۷  

عنوان باب :   [كتاب زاد المعاد] الباب الخامس في بيان فضائل و أعمال شهر ذي الحجة المبارك الفصل الخامس في فضيلة و أعمال يوم المباهلة حتى آخر الشهر

معصوم :   پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) ، امیرالمؤمنین (علیه السلام) ، حضرت زهرا (سلام الله عليها) ، امام حسن مجتبی (علیه السلام) ، امام حسین (علیه السلام)

وَ اَلْمَشْهُورُ أَنَّ فِيهِ نَزَلَتْ سُورَةُ هَلْ أَتىٰ فِي حَقِّ عَلِيٍِ وَ فَاطِمَةَ وَ اَلْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ، حَيْثُ مَرِضَ اَلْحَسَنَانِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ فَذَهَبَ اَلرَّسُولُ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ لِعِيَادَتِهِمَا وَ أَمَرَ عَلِيّاً وَ فَاطِمَةَ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ أَنْ يَنْذِرَا أَنْ يَصُومَا ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ إِنْ عَافَاهُمَا اَللَّهُ، فَاسْتَجَابَ اَللَّهُ لَهُمَا، وَ مَنَّ عَلَى اَلْحَسَنَيْنِ بِالشِّفَاءِ وَ اَلْعَافِيَةِ فَصَامُوا أَرْبَعَتُهُمْ وَ فِضَّةٌ خَادِمَتُهُمْ أَيْضاً، وَ لَمْ يَكُونُوا يَمْلِكُونَ شَيْئاً يُفْطِرُونَ بِهِ. فَأَخَذَ اَلْإِمَامُ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مِقْدَاراً مِنَ اَلصُّوفِ مَعَ ثَلاَثَةِ أَصْوَاعٍ مِنَ اَلشَّعِيرِ مِنْ شَمْعُونَ اَلْيَهُودِيِّ، عَلَى أَنْ تَغْزِلَ اَلسَّيِّدَةُ اَلزَّهْرَاءُ عَلَيْهَا اَلسَّلاَمُ كُلَّ يَوْمٍ ثُلُثَ اَلصُّوفِ، وَ تَأْخُذَ بِإِزَائِهِ صَاعاً مِنَ اَلشَّعِيرِ. فَغَزَلَتِ اَلسَّيِّدَةُ فَاطِمَةُ اَلزَّهْرَاءِ عَلَيْهَا اَلسَّلاَمُ فِي اَلْيَوْمِ اَلْأَوَّلِ اَلثُّلُثَ اَلْأَوَّلَ مِنَ اَلصُّوفِ، وَ أَخَذَتْ أُجْرَتَهَا صَاعاً مِنْ ذَلِكَ اَلشَّعِيرِ فَطَحَنَتْهُ وَ خَبَزَتْ بِهِ خَمْسَةَ أَرْغِفَةٍ مِنَ اَلْخُبْزِ، وَ بَعْدَ أَنْ صَلَّى اَلْإِمَامُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ صَلاَةَ اَلْعِشَاءِ مَعَ اَلرَّسُولِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ عَادَ إِلَى اَلْبَيْتِ، وَ أَحْضَرَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا اَلسَّلاَمُ اَلْأَرْغِفَةَ لِيُفْطِرُوا إِذْ وَقَفَ عَلَى اَلْبَابِ مِسْكِينٌ وَ قَالَ: اَلسَّلاَمُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ مُحَمَّدٍ، مِسْكِينٌ مِنْ مَسَاكِينِ اَلْمُسْلِمِينَ أَطْعِمُونِي أَطْعَمْكُمُ اَللَّهُ مِنْ طَعَامِ اَلْجَنَّةِ. فَابْتَدَأَ اَلْإِمَامُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ قَالَ: أَنَا أُعْطِي رَغِيفِي إِلَى هَذَا اَلْمِسْكِينِ، فَاتَّفَقَ سَائِرُ أَهْلِ اَلْبَيْتِ وَ فِضَّةُ عَلَى أَنْ يُقَدِّمُوا أَرْغِفَتَهُمْ إِلَى اَلْمِسْكِينِ، وَ أَفْطَرُوا بِالْمَاءِ اَلْقَرَاحِ، وَ صَامُوا اَلْيَوْمَ اَلتَّالِيَ وَ أَخَذَتْ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا اَلسَّلاَمُ صَاعاً مِنَ اَلشَّعِيرِ لِقَاءَ غَزْلِ اَلثُّلُثِ اَلثَّانِي مِنَ اَلصُّوفِ، وَ طَحَنَتْهُ وَ صَنَعَتْ بِهِ خَمْسَةَ أَرْغِفَةٍ مِنَ اَلْخُبْزِ، وَ عِنْدَمَا أَرَادُوا اَلْإِفْطَارَ وَقَفَ عَلَى اَلْبَابِ سَائِلٌ وَ قَالَ: اَلسَّلاَمُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ مُحَمَّدٍ، يَتِيمٌ مِنْ يَتَامَى اَلْمُسْلِمِينَ مِنْ أَوْلاَدِ اَلْمُهَاجِرِينَ، اُسْتُشْهِدَ أَبِي فِي يَوْمِ اَلْعَقَبَةِ، أَطْعِمُونِي أَطْعَمَكُمُ اَللَّهُ مِنْ طَعَامِ اَلْجَنَّةِ، فَأَعْطَاهُ اَلْإِمَامُ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ رَغِيفَهُ، أَوَّلاً، ثُمَّ تَبِعَتْهُ فَاطِمَةُ عَلَيْهَا اَلسَّلاَمُ وَ أَعْقَبَهُمَا اَلْحَسَنُ وَ اَلْحُسَيْنُ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ وَ بَعْدَهُمْ فِضَّةُ اَلسَّعِيدَةُ، فَقَدَّمُوا بِأَجْمَعِهِمْ أَقْرَاصَهُمْ إِلَى ذَلِكَ اَلْيَتِيمِ وَ بَاتُوا لَيْلَتَهُمُ اَلثَّانِيَةَ لَمْ يُفْطِرُوا إِلاَّ عَلَى اَلْمَاءِ اَلْقَرَاحِ، وَ صَامُوا اَلْيَوْمَ اَلثَّالِثَ مِنْ نَذْرِهِمْ، وَ قَامَتِ اَلسَّيِّدَةُ اَلزَّهْرَاءُ عَلَيْهَا اَلسَّلاَمُ كَذَلِكَ بِغَزْلِ اَلثُّلُثِ اَلْأَخِيرِ مِنَ اَلصُّوفِ لِتَأْخُذَ مَا تَبَقَّى مِنَ اَلشَّعِيرِ تَصْنَعُ بِهِ أَرْغِفَةً بَعْدَ أَنْ تَطْحَنَهَا، لِيُفْطِرُوا بِهَا فِي اَللَّيْلِ. وَ عَادَ اَلْإِمَامُ عَلِيٌّ مِنَ اَلصَّلاَةِ، وَ أَحْضَرَتْ فَاطِمَةُ أَقْرَاصَ اَلشَّعِيرِ لِيُفْطِرُوا بِهَا، إِذْ سَمِعُوا صَوْتاً عَلَى اَلْبَابِ يَقُولُ: اَلسَّلاَمُ عَلَيْكُمْ يَا أَهْلَ بَيْتِ مُحَمَّدٍ، تَأْسِرُونَنَا وَ تُوثِقُونَنَا وَ لاَ تُطْعِمُونَنَا؟ وَ تَصَدَّقَ آلُ اَلْبَيْتِ بِكُلِّ اَلْأَقْرَاصِ كَمَا فِي اَللَّيَالِي اَلسَّابِقَةِ وَ أَفْطَرُوا بِالْمَاءِ أَيْضاً؛ فَأَنْزَلَ اَللَّهُ تَعَالَى فِي حَقِّهِمْ سُورَةَ هَلْ أَتىٰ أَشَارَ فِيهَا إِلَى هَذِهِ اَلْقِصَّةَ عِنْدَمَا قَالَ عَزَّ مِنْ قَائِلٍ: يُوفُونَ بِالنَّذْرِ وَ يَخٰافُونَ يَوْماً كٰانَ شَرُّهُ مُسْتَطِيراً `وَ يُطْعِمُونَ اَلطَّعٰامَ عَلىٰ حُبِّهِ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً `إِنَّمٰا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اَللّٰهِ لاٰ نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزٰاءً وَ لاٰ شُكُوراً `إِنّٰا نَخٰافُ مِنْ رَبِّنٰا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً... وَ عِنْدَمَا نَزَلَتْ هَذِهِ اَلسُّورَةُ فِي اَلْيَوْمِ اَلرَّابِعِ أَيْ فِي اَلْخَامِسِ وَ اَلْعِشْرِينَ مِنْ ذِي اَلْحِجَّةِ، أَقْبَلَ اَلرَّسُولُ اَلْأَكْرَمُ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ إِلَى دَارِ فَاطِمَةَ فَرَآهُمْ فِي جُوعٍ شَدِيدٍ وَ حَالَةٍ غَرِيبَةٍ، فَبَكَى وَ قَالَ: مَا هَذِهِ اَلْحَالُ اَلَّتِي أَرَاكُمْ عَلَيْهَا؟ وَ رَأَى اَلْحَسَنَ وَ اَلْحُسَيْنَ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ اَللَّذَيْنِ خَرَجَا لِتَوِّهِمَا مِنَ اَلْمَرَضِ وَ هُمَا فِي دَوْرِ اَلنَّقَاهَةِ وَ اَلْجُوعِ اَلشَّدِيدِ يَرْجُفَانِ كَالْفِرَاخِ اَلَّتِي خَرَجَتْ تَوّاً مِنَ اَلْبَيْضِ، وَ رَأَى فَاطِمَةَ عَلَيْهَا اَلسَّلاَمُ وَاقِفَةً فِي مِحْرَابِهَا تَعْبُدُ اَللَّهَ وَ قَدِ اِلْتَصَقَ بَطْنُهَا اَلشَّرِيفُ بِظَهْرِهَا مِنْ شِدَّةِ اَلْجُوعِ، وَ قَدْ غَارَتْ عَيْنَاهَا مِنَ اَلضَّعْفِ، وَ لَمَّا فَرَغَتْ مِنْ صَلاَتِهَا، أَرْسَلَ اَللَّهُ تَعَالَى لَهَا طَبَقاً مِنَ اَلْجَنَّةِ فِيهِ إِنَاءٌ فِيهِ لَحْمٌ وَ ثَرِيدٌ سَاخِنٌ رِيحُهُ أَحْلَى مِنَ اَلْمِسْكِ، فَوَضَعَتْهُ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ، فَقَالَ لَهَا: يَا فَاطِمَةُ أَنَّى لَكِ هَذَا؟ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ. فَقَالَ اَلرَّسُولِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ: اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِي لَمْ يُخْرِجْنِي مِنَ اَلدُّنْيَا حَتَّى أَرَانِي فِي أَهْلِ بَيْتِي شَبِيهاً لِمَرْيَمَ أُمِّ عِيسَى عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ، ثُمَّ تَنَاوَلَ مِنْ ذَلِكَ اَلطَّعَامِ وَ ظَلُّوا يَأْكُلُونَ مِنْهُ لِمُدَّةِ سَبْعَةِ أَيَّامٍ وَ لاَ يَنْفَدُ. وَ قَالَ اَلْإِمَامُ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ ذَلِكَ اَلْإِنَاءَ عِنْدَنَا، وَ سَيُظْهِرُهُ اَلْحُجَّةُ اَلْمُنْتَظَرُ (عج)، وَ سَيَتَنَاوَلُ مِنْهُ طَعَامَ اَلْجَنَّةِ،
زبان ترجمه:

زاد المعاد / ترجمه موسوی ;  ج ۱  ص ۴۸۳

و مشهور آن است كه در اين روز سورۀ كريمۀ هل أتى در شأن حضرت امير المؤمنين عليه السّلام و فاطمۀ زهرا و امام حسن و
امام حسين-صلوات اللّه عليهم-نازل شده به سبب آن‌كه حسن و حسين عليهما السّلام بيمار شدند و حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله به عيادت ايشان رفت و امر فرمود كه حضرت امير و فاطمه و حسن و حسين-عليهم السّلام-نذر كردند كه اگر خدا ايشان را عافيت دهد سه روز روزه بگيرند و چون خدا عافيت كرامت كرد به چهار بزرگوار با فضّه خادمۀ ايشان روزه گرفتند و نداشتند چيزى كه به آن افطار نمايند، پس حضرت امير عليه السّلام قدر پشم از شمعون يهودى گرفت با سه صاع از جو كه حضرت فاطمه(س)هرروز ثلث آن پشم را بريسد و يك صاع از آن جو را به مزد خود بردارد.
پس در روز اول حضرت فاطمه قدر ثلث آن پشم را گرفت و رشت و به مزد آن صاعى از جو برداشت و آرد كرد و پنج گرده نان پخت و چون حضرت امير عليه السّلام با حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله نماز شام كرد و به خانه برگشت حضرت فاطمه پنج گرده نان را حاضر كرد و خواستند افطار نمايند،مسكينى بر در خانه ندا كرد كه السّلام عليكم اى اهل بيت محمّد!من مسكينم از مساكين مسلمانان مرا طعام دهيد تا خدا شما را از مائدهاى بهشت طعام دهد.پس حضرت امير ابتدا كرد و فرمود كه من نان خود را مى‌دهم و ساير اهل بيت عليهم السّلام با فضه با آن حضرت موافقت كردند و نان‌هاى خود را به سايل دادند و به آب افطار كردند.
و روز ديگر را روزه داشتند و باز حضرت فاطمه به مزد رشتن يك ثلث ديگر از پشم،يك صاع ديگر را برداشت و آرد كرد و پنج گرده ديگر پخت و چون خواستند افطار كنند سايلى بر در خانه آمد و صدا زد كه السّلام عليكم اى اهل بيت محمد صلّى اللّه عليه و آله!من يتيمى‌ام از اولاد مهاجرين و پدرم در روز عقبه شهيد شده است،مرا طعام دهيد تا خدا شما را از خانه‌هاى بهشت طعام دهد.پس حضرت امير مؤمنان اوّل نان خود را داد و بعد از او فاطمۀ زهرا و بعد از او دو گوشوارۀ عرش خدا و بعد از ايشان فضۀ سعادتمند همگى نان‌هاى خود را به يتيم دادند و به آب افطار نمودند.
و در روز سوّم روزه داشتند و باز حضرت سيدة النساء در روز سوّم بقيۀ پشم را رشت و بقيۀ جو را گرفت و در آسيا خورد كرد و باز پنچ گرده نان پخت و چون حضرت امير كبير از نماز برگشت و حضرت فاطمه طعام را حاضر ساخت كه افطار نمايند،ناگاه اسيرى از اسيران كافران ندا كرد كه السّلام عليكم اى اهل بيت محمّد صلّى اللّه عليه و آله!ما را اسير مى‌كنيد و مى‌بنديد و طعام نمى‌دهيد بخوريم!پس به نحو شب‌هاى سابق همه گرده‌هاى نان را به سايل دادند و به آب بحت افطار فرمودند. چون صبح شد،حق تعالى سورۀ كريمۀ هل اتى را در شأن ايشان فرستاد و در آن سوره اشاره به اين قصه نمود كه
يُوفُونَ‌ بِالنَّذْرِ وَ يَخٰافُونَ‌ يَوْماً كٰانَ‌ شَرُّهُ‌ مُسْتَطِيراً `وَ يُطْعِمُونَ‌ اَلطَّعٰامَ‌ عَلىٰ‌ حُبِّهِ‌ مِسْكِيناً وَ يَتِيماً وَ أَسِيراً `إِنَّمٰا نُطْعِمُكُمْ‌ لِوَجْهِ‌ اَللّٰهِ‌ لاٰ نُرِيدُ مِنْكُمْ‌ جَزٰاءً وَ لاٰ شُكُوراً `إِنّٰا نَخٰافُ‌ مِنْ‌ رَبِّنٰا يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً يعنى وفا مى‌كنند به نذر و مى‌ترسند از روزى كه شرّ آن اكثر خلق را فراگرفته است و مى‌خورانند طعام را با خواهش و محبت آن، يا از براى محض خدا به مسكين و يتيم و اسير و مى‌گويند:(يعنى در دل خود و نيت ايشان اين است كه)ما طعام نمى‌دهيم شما را مگر براى رضاى خدا؛نمى‌خواهيم از شما جزا و پاداشى را و نه شكر و نه ثنايى را؛ما مى‌ترسيم از روز قيامت كه در نهايت شدت و هول است.
و چون در روز چهارم كه بيست و پنجم ماه ذى الحجه بود سورۀ هل اتى در مدح ايشان نازل شد،حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله به خانۀ اهل بيت-عليهم السام-آمد و ايشان را با آن شدّت گرسنگى و آن حالت غريب مشاهده نمود گريست و فرمود كه اين چه حالت است كه در شما مشاهده مى‌نمايم‌؟و امام حسن و امام حسين-صلوات اللّه عليهما-را ديد كه از نقاهت بيمارى و از گرسنگى مانند جوجه كه از تخم بيرون آيد مى‌لرزند و حضرت فاطمه-صلوات اللّه عليها-در محراب عبادت ايستاده و از گرسنگى شكم مباركش به پشت چسبيده بود و چشم‌هايش فرورفته بود.چون از نماز فارغ شد،حق تعالى خوانى از بهشت براى حضرت فاطمه فرستاد كه در آن كاسه بود از گوشت و تريد گرم و در آن ميان بود كه مى‌جوشيد و بوى بهتر از بوى مشك از آن ساطع بود.پس حضرت فاطمه آن خوان را به نزد حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله آورد و حضرت فرمود:اى فرزند!اين را از كجا آوردى‌؟گفت:از جانب خدا آمده است،خدا هركه را خواهد روزى مى‌دهد بى‌حساب،حضرت فرمود كه الحمد للّه از دنيا نرفتم تا در اهل بيت خود شبيه مريم مادر عيسى را ديدم.پس از آن تناول نمودند و تا هفت روز از آن مى‌خوردند و آخر نمى‌شد.و حضرت صادق عليه السّلام فرمود كه آن كاسه نزد ما است و حضرت صاحب الامر آن را ظاهر خواهد كرد و طعام بهشت از آن تناول خواهد بود.

divider