شناسه حدیث :  ۴۴۹۸۶۶

  |  

نشانی :  اللهوف علی قتلی الطفوف  ,  جلد۱  ,  صفحه۱۴۲  

عنوان باب :   المسلك الثالث في الأمور المتأخرة عن قتله صلوات الله عليه

معصوم :   امام حسین (علیه السلام) ، امام سجاد (علیه السلام)

قَالَ: ثُمَّ إِنَّ عُمَرَ بْنَ سَعْدٍ بَعَثَ بِرَأْسِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي ذَلِكَ اَلْيَوْمِ وَ هُوَ مَعَ خَوَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ اَلْأَصْبَحِيِّ وَ حُمَيْدِ بْنِ مُسْلِمٍ اَلْأَزْدِيِّ إِلَى عُبَيْدِ اَللَّهِ بْنِ زِيَادٍ وَ أَمَرَ بِرُءُوسِ اَلْبَاقِينَ مِنْ أَصْحَابِهِ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ فَنُظِّفَتْ وَ سُرِّحَ بِهَا مَعَ شِمْرِ بْنِ ذِي اَلْجَوْشَنِ لَعَنَهُ اَللَّهُ وَ قَيْسِ بْنِ اَلْأَشْعَثِ وَ عَمْرِو بْنِ اَلْحَجَّاجِ فَأَقْبَلُوا حَتَّى قَدِمُوا بِهَا إِلَى اَلْكُوفَةِ وَ أَقَامَ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَ اَلْيَوْمَ اَلثَّانِيَ إِلَى زَوَالِ اَلشَّمْسِ ثُمَّ رَحَلَ بِمَنْ تَخَلَّفَ مِنْ عِيَالِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ▀ حَمَلَ نِسَاءَهُ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ عَلَى أَحْلاَسِ أَقْتَابِ اَلْجِمَالِ بِغَيْرِ وِطَاءٍ مُكَشَّفَاتِ اَلْوُجُوهِ بَيْنَ اَلْأَعْدَاءِ وَ هُنَّ وَدَائِعُ اَلْأَنْبِيَاءِ وَ سَاقُوهُنَّ كَمَا يُسَاقُ سَبْيُ اَلتُّرْكِ وَ اَلرُّومِ فِي أَشَدِّ اَلْمَصَائِبِ وَ اَلْهُمُومِ وَ لِلَّهِ دَرُّ قَائِلِهِ: يُصَلَّى عَلَى اَلْمَبْعُوثِ مِنْ آلِ هَاشِمٍوَ يُغْزَى بَنُوهُ إِنَّ ذَا لَعَجِيبٌ. وَ قَالَ آخَرُ: أَ تَرْجُو أُمَّةٌ قَتَلَتْ حُسَيْناًشَفَاعَةَ جَدِّهِ . وَ رُوِيَ: أَنَّ رُءُوسَ أَصْحَابِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَتْ ثَمَانِيَةً وَ سَبْعِينَ رَأْساً فَاقْتَسَمَتْهَا اَلْقَبَائِلُ لِتَقْرُبَ بِذَلِكَ إِلَى عُبَيْدِ اَللَّهِ بْنِ زِيَادٍ وَ إِلَى يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ ▀ لَعَنَهُمُ اَللَّهُ فَجَاءَتْ كِنْدَةُ بِثَلاَثَةَ عَشَرَ رَأْساً وَ صَاحِبُهُمْ قَيْسُ بْنُ اَلْأَشْعَثِ وَ جَاءَتْ هَوَازِنُ بِاثْنَيْ عَشَرَ رَأْساً وَ صَاحِبُهُمْ شِمْرُ بْنُ ذِي اَلْجَوْشَنِ لَعَنَهُمُ اَللَّهُ وَ جَاءَتْ تَمِيمٌ بِسَبْعَةَ عَشَرَ رَأْساً وَ جَاءَتْ بَنُو أَسَدٍ بِسِتَّةَ عَشَرَ رَأْساً وَ جَاءَتْ مَذْحِجُ بِسَبْعَةِ رُءُوسٍ وَ جَاءَ بَاقِي اَلنَّاسِ بِثَلاَثَةَ عَشَرَ رَأْساً. قَالَ اَلرَّاوِي: وَ لَمَّا اِنْفَصَلَ عُمَرُ بْنُ سَعْدٍ لَعَنَهُ اَللَّهُ عَنْ كَرْبَلاَءَ خَرَجَ قَوْمٌ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَصَلَّوْا عَلَى تِلْكَ اَلْجُثَثِ اَلطَّوَاهِرِ اَلْمُرَمَّلَةِ بِالدِّمَاءِ وَ دَفَنُوهَا عَلَى مَا هِيَ اَلْآنَ عَلَيْهِ وَ سَارَ اِبْنُ سَعْدٍ بِالسَّبْيِ اَلْمُشَارِ إِلَيْهِ فَلَمَّا قَارَبُوا اَلْكُوفَةَ اِجْتَمَعَ أَهْلُهَا لِلنَّظَرِ إِلَيْهِنَّ. قَالَ اَلرَّاوِي: فَأَشْرَفَتِ اِمْرَأَةٌ مِنَ اَلْكُوفِيَّاتِ فَقَالَتْ مِنْ أَيِّ اَلْأُسَارَى أَنْتُنَّ فَقُلْنَ نَحْنُ أُسَارَى آلِ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ فَنَزَلَتِ اَلْمَرْأَةُ مِنْ سَطْحِهَا فَجَمَعَتْ▀ لَهُنَّ مُلاَءً وَ أُزُراً وَ مَقَانِعَ وَ أَعْطَتْهُنَّ فَتَغَطَّيْنَ. قَالَ اَلرَّاوِي: وَ كَانَ مَعَ اَلنِّسَاءِ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ قَدْ نَهَكَتْهُ اَلْعِلَّةُ وَ اَلْحَسَنُ بْنُ اَلْحَسَنِ اَلْمُثَنَّى وَ كَانَ قَدْ وَاسَى عَمَّهُ وَ إِمَامَهُ فِي اَلصَّبْرِ عَلَى ضَرْبِ اَلسُّيُوفِ وَ طَعْنِ اَلرِّمَاحِ وَ إِنَّمَا اُرْتُثَّ وَ قَدْ أُثْخِنَ بِالْجِرَاحِ. وَ رَوَى مُصَنِّفُ كِتَابِ اَلْمَصَابِيحِ : أَنَّ اَلْحَسَنَ بْنَ اَلْحَسَنِ اَلْمُثَنَّى قَتَلَ بَيْنَ يَدَيْ عَمِّهِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي ذَلِكَ اَلْيَوْمِ سَبْعَةَ عَشَرَ نَفْساً وَ أَصَابَهُ ثَمَانِيَ عَشَرَةَ جِرَاحَةً فَوَقَعَ فَأَخَذَهُ خَالُهُ أَسْمَاءُ بْنُ خَارِجَةَ فَحَمَلَهُ إِلَى اَلْكُوفَةِ وَ دَاوَاهُ حَتَّى بَرَأَ وَ حَمَلَهُ إِلَى اَلْمَدِينَةِ وَ كَانَ مَعَهُمْ أَيْضاً زَيْدٌ وَ عَمْرٌو وَلَدَا اَلْحَسَنِ▀ اَلسِّبْطِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَجَعَلَ أَهْلُ اَلْكُوفَةِ يَنُوحُونَ وَ يَبْكُونَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ تَنُوحُونَ وَ تَبْكُونَ مِنْ أَجْلِنَا فَمَنْ ذَا اَلَّذِي قَتَلَنَا. قَالَ بَشِيرُ بْنُ خُزَيْمٍ اَلْأَسَدِيُّ وَ نَظَرْتُ إِلَى زَيْنَبَ بِنْتِ عَلِيٍّ يَوْمَئِذٍ وَ لَمْ أَرَ خَفِرَةً وَ اَللَّهِ أَنْطَقَ مِنْهَا كَأَنَّهَا تَفَرَّعُ مِنْ لِسَانِ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ قَدْ أَوْمَأَتْ إِلَى اَلنَّاسِ أَنِ اُسْكُتُوا فَارْتَدَّتِ اَلْأَنْفَاسُ وَ سَكَنَتِ اْلْأَجْرَاسُ ثُمَّ قَالَتْ: اَلْحَمْدُ لِلَّهِ وَ اَلصَّلاَةُ عَلَى أَبِي مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ اَلطَّيِّبِينَ اَلْأَخْيَارِ أَمَّا بَعْدُ يَا أَهْلَ اَلْكُوفَةِ يَا أَهْلَ اَلْخَتْلِ وَ اَلْغَدْرِ أَ تَبْكُونَ فَلاَ رَقَأَتِ اَلدَّمْعَةُ وَ لاَ هَدَأَتِ اَلرَّنَّةُ إِنَّمَا مَثَلُكُمْ كَمَثَلِ اَلَّتِي« نَقَضَتْ غَزْلَهٰا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكٰاثاً تَتَّخِذُونَ » ▀ « أَيْمٰانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ » أَلاَ وَ هَلْ فِيكُمْ إِلاَّ الصَّلَفُ وَ اَلنَّطَفُ وَ اَلصَّدْرُ اَلشَّنَفُ وَ مَلَقُ اَلْإِمَاءِ وَ غَمْزُ اَلْأَعْدَاءِ أَوْ كَمَرْعًى عَلَى دِمْنَةٍ أَوْ كَفِضَّةٍ عَلَى مَلْحُودَةٍ أَلاَ سَاءَ مَا قَدَّمَتْ لَكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَنْ سَخِطَ اَللَّهُ عَلَيْكُمْ وَ فِي اَلْعَذَابِ أَنْتُمْ خَالِدُونَ أَ تَبْكُونَ وَ تَنْتَحِبُونَ إِي وَ اَللَّهِ فَابْكُوا كَثِيراً وَ اِضْحَكُوا قَلِيلاً فَلَقَدْ ذَهَبْتُمْ بِعَارِهَا وَ شَنَارِهَا وَ لَنْ تَرْحَضُوهَا بِغَسْلٍ بَعْدَهَا أَبَداً وَ أَنَّى تَرْحَضُونَ قَتْلَ سَلِيلِ خَاتَمِ اَلنُّبُوَّةِ وَ مَعْدِنِ اَلرِّسَالَةِ وَ سَيِّدِ شَبَابِ أَهْلِ اَلْجَنَّةِ وَ مَلاَذِ خِيَرَتِكُمْ وَ مَفْزَعِ نَازِلَتِكُمْ وَ مَنَارِ حُجَّتِكُمْ وَ مَدَرَةِ سُنَّتِكُمْ أَلاَ سَاءَ مَا تَزِرُونَ وَ بُعْداً لَكُمْ وَ سُحْقاً فَلَقَدْ خَابَ اَلسَّعْيُ وَ تَبَّتِ اَلْأَيْدِي وَ خَسِرَتِ اَلصَّفْقَةُ وَ بُؤْتُمْ بِغَضَبٍ▀ مِنَ اَللَّهِ وَ ضُرِبَتْ عَلَيْكُمُ اَلذِّلَّةُ وَ اَلْمَسْكَنَةُ وَيْلَكُمْ يَا أَهْلَ اَلْكُوفَةِ أَ تَدْرُونَ أَيَّ كَبِدٍ لِرَسُولِ اَللَّهِ فَرَيْتُمْ وَ أَيَّ كَرِيمَةٍ لَهُ أَبْرَزْتُمْ وَ أَيَّ دَمٍ لَهُ سَفَكْتُمْ وَ أَيَّ حُرْمَةٍ لَهُ اِنْتَهَكْتُمْ وَ لَقَدْ جِئْتُمْ بِهَا صَلْعَاءَ عَنْقَاءَ سَوْآءَ فَقْمَاءَ وَ فِي بَعْضِهَا خَرْقَاءَ شَوْهَاءَ كَطِلاَعِ اَلْأَرْضِ أَوْ مِلْءِ اَلسَّمَاءِ أَ فَعَجِبْتُمْ أَنْ مَطَرَتِ اَلسَّمَاءُ دَماً« وَ لَعَذٰابُ اَلْآخِرَةِ أَخْزىٰ » وَ أَنْتُمْ لاَ تُنْصَرُونَ فَلاَ يَسْتَخِفَّنَّكُمُ اَلْمَهْلُ فَإِنَّهُ لاَ يَحْفِزُهُ اَلْبِدَارُ وَ لاَ يُخَافُ فَوْتُ اَلثَّارِ وَ إِنَّ رَبَّكُمْ« لَبِالْمِرْصٰادِ ». قَالَ اَلرَّاوِي: فَوَ اَللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ اَلنَّاسَ يَوْمَئِذٍ حَيَارَى يَبْكُونَ وَ قَدْ وَضَعُوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْوَاهِهِمْ وَ رَأَيْتُ شَيْخاً وَاقِفاً إِلَى جَنْبِي يَبْكِي حَتَّى اِخْضَلَّتْ لِحْيَتُهُ وَ هُوَ يَقُولُ بِأَبِي أَنْتُمْ وَ أُمِّي كُهُولُكُمْ خَيْرُ اَلْكُهُولِ وَ شَبَابُكُمْ خَيْرُ▀ اَلشَّبَابِ وَ نِسَاؤُكُمْ خَيْرُ اَلنِّسَاءِ وَ نَسْلُكُمْ خَيْرُ نَسْلٍ لاَ يُخْزَى وَ لاَ يُبْزَى .
زبان ترجمه:

آهی سوزان بر مزار شهیدان ;  ج ۱  ص ۱۴۸

راوى گفت: سپس، عمر بن سعد سر مبارك حسين عليه السّلام را همان روز (روز عاشورا) بهمراه خولى بن يزيد اصبحى و حميد بن مسلم ازدى نزد عبيد اللّٰه بن زياد فرستاد و دستور داد سرهاى بقيّۀ ياران و خاندان حضرت را شست و شو نموده و بهمراه شمر بن ذى الجوشن و قيس بن اشعث و عمرو بن حجّاج فرستاد اينان آمدند تا بكوفه رسيدند خود عمر بن سعد آن روز را تا پايان و روز ديگر را تا ظهر در كربلا ماند آنگاه بازماندگان اهل و عيال حسين را از كربلا كوچ داد و زنان حرم ابى عبد اللّٰه را بر شترانى سوار كرد كه پاره گليمى بر پشت‌شان انداخته شده بود نه محملى داشتند نه سايبانى در ميان سپاه دشمن همه با صورتهاى گشوده با اينكه آنان امانتهاى پيغمبران خدا بودند و آنان را هم چون اسيران ترك و روم در سخت‌ترين شرايط‍‌ گرفتارى و ناراحتى باسيرى بردند خدا خير دهد بشاعرى كه بدين مضمون شعرى گفته است: درود حق بفرستند بر رسول و ولى#كشند زادۀ او را و اين چه بوالعجبى است و ديگرى بدين مضمون گفته است: بروز حشر ندانم كه قاتلان حسين#چگونه چشم شفاعت بجدّ او دارند؟ و روايت شده است: كه سرهاى ياران حسين (هفتاد و هشت) سر بود كه قبائل عرب بمنظور تقرّب بدر بار عبيد اللّٰه بن زياد و يزيد بن معويه (خدا لعنتشان كند) ميان خود قسمت كردند قبيلۀ كنده با سيزده سر بريده آمد كه رئيس‌شان قيس بن اشعث بود و هوازن با دوازده سر برياست شمر بن ذى الجوشن خدا لعنتشان كند و تميم با هفده سر و بنى اسد با شانزده سر و مذحج با هفت سر و بقيّۀ سپاه هم با سيزده سر.راوى گفت: همين كه عمر بن سعد ملعون از سرزمين كربلا بيرون رفت گروهى از بنى اسد آمدند و بر آن بدنهاى پاك كه بخون آغشته بود نماز خواندند و بهمين صورتى كه هم اكنون هست دفن كردند و ابن سعد بهمراه اسيران راه پيمود چون بنزديكى كوفه رسيدند مردم كوفه براى تماشاى اسيران گرد آمدند.راوى گفت: زنى از زنان كوفه سر بر آورد و گفت: شما اسيران از كدام فاميل هستيد؟ گفتند: ما اسيران از آل محمّديم، زن چون اين بشنيد از بام فرود آمد و هر چه چادر و روسرى داشت جمع كرد و باسيران داد و آنان پوشيدند.راوى گفت: بهمراه زنان، علىّ‌ بن الحسين بود كه از بيمارى رنجور و لاغر شده بود و ديگر حسن بن حسن مثنّى بود كه نسبت به عمو و امام خود فداكارى نمود و ضرب شمشيرها و زخم نيزه‌ها را تحمّل كرد و چون از زيادى زخم ناتوان شد او را كه هنوز رمقى داشت از ميدان كارزار بيرون بردند.مصنّف كتاب مصابيح گويد: كه حسن بن حسن مثنّى در ركاب عمويش آن روز هفده نفر را كشت و هيجده زخم برداشت و از پاى در آمد دائى او: اسماء بن خارجة ويرا برگرفت و بكوفه‌اش برد و بدرمانش كوشيد تا آنكه بهبودى يافت و بمدينه‌اش برد و زيد و عمر دو فرزندان امام حسن نيز بهمراه كاروان اسير بودند، اهل كوفه را چون نگاه بر آنان افتاد گريستند و نوحه‌سرائى نمودند علىّ‌ بن الحسين عليه السّلام فرمود: اين شمائيد كه بر حال ما نوحه و گريه ميكنيد؟ پس آن كس كه ما را كشت كه بود؟بشير بن خزيم اسدى گفت: آن روز زينب دختر على توجّه مرا بخود جلب كرد زيرا بخدا قسم زنى را كه سرا پا شرم و حيا باشد از او سخنرانتر نديده‌ام كه گوئى سخن گفتن را از زبان امير المؤمنين علىّ‌ بن أبى طالب فرا گرفته بود، همين كه همراه با اشارۀ دست بمردم گفت: ساكت شويد، نفس‌ها در سينه‌ها حبس شد و زنگها كه بگردن مركب‌ها بود از حركت ايستاد سپس فرمود:ستايش مخصوص خدا است و درود بر پدرم محمّد و اولاد پاك و برگزيدۀ او باد امّا بعد اى مردم كوفه، اى نيرنگ بازان و بيوفايان، بحال ما گريه ميكنيد؟ اشكتان خشك مباد و نالۀ شما فرو ننشيناد، شما فقط‍‌ مانند آن زنى هستيد كه رشته‌هاى خود را پس از تابيدن باز ميكرد چه فضيلتى در شما هست‌؟ بجز لاف و گزاف و آلودگى و سينه‌هاى پر كينه، بظاهر همچون زنان كنيز تملّق گو، و بباطن هم چون دشمنان: سخن چين يا مانند سبزيهائى هستيد كه بر منجلاب‌ها روئيده و يا نقره‌اى كه با آن قبر مرده را بيارايند بدانيد كه براى آخرت خويش كردار زشتى از پيش فرستاديد كه به خشم خداوند گرفتار و در عذاب جاويد خواهيد ماند، آيا گريه ميكنيد؟ و فرياد بگريه بلند كرده‌ايد؟ آرى بخدا بايستى زياد گريه كنيد و كمتر بخنديد كه دامن خويش را به عار و ننگى آلوده نموده‌ايد كه هرگز شست و شويش نتوانيد كرد، چسان توانيد شست خون پسر خاتم نبوّت و معدن رسالت را؟ خون سرور جوانان اهل بهشت و پناه نيكان شما و گريزگاه پيش آمدهاى ناگوار شما و جايگاه نور حجّت شما و بزرگ و رهبر قوانين شما راو گفتم: سلام بر تو اى رسول خدا، حضرت جواب سلام مرا نداد و مدّتى گذشت سپس سر برداشت و فرمود: اى دشمن خدا احترام مرا از ميان بردى و خاندان مرا كشتى و حق مرا ملاحظه نكردى و كردى آنچه كردى، عرض كردم بخدا يا رسول اللّٰه نه شمشيرى زدم و نه نيزه‌اى بكار بردم و نه تيرى پرتاب نمودم فرمود: راست ميگوئى ولى بر سياهى لشكرشان افزودى نزديك بيا، نزديك رفتم. طشتى پر خون در مقابل حضرت بود مرا فرمود: اين خون فرزندم حسين است پس از همان خون بر چشم من كشيد و من از خواب بيدار شدم و تا امروز هيچ نمى‌بينم.راوى گفت: بخدا قسم آن روز مردم را ديدم كه حيران و سرگردان ميگريستند و از حيرت انگشت بدندان ميگزيدند پيرمردى را ديدم در كنارم ايستاده بود آنقدر گريه ميكرد كه ريشش تر شده بود و ميگفت: پدر و مادرم بقربان شما پيران شما بهترين پيران و جوانان شما بهترين جوانان و زنان شما بهترين زنان و نسل شما بهترين نسل است نه خوار ميگردد و نه شكست پذير است.

divider

الهوف / ترجمه میرابوطالبی ;  ج ۱  ص ۱۷۱

گويد: عمر بن سعد لعنة اللّٰه عليه، عصر همان روز عاشوراء سر انور امام حسين عليه السّلام را به وسيلۀ خولى بن يزيد اصبحى و حميد بن مسلم ازدى ،لعنة اللّٰه عليهما به نزد عبيد اللّٰه بن زياد عليه لعائن اللّٰه فرستاد، و فرمان داد تا سرهاى مطهّر بقيۀ شهداء را چه از ياران يا اهل بيتش قطع كرده با شمر بن ذى الجوشن و قيس بن اشعث و عمرو بن حجاج بفرستد و آنان با رؤوس مطهّره حركت كردند تا به كوفه رسيدند. عمر بن سعد ماندۀ آن روز و فردايش را تا وقت ظهر در كربلا توقف كرد، بعد با بازماندگان خاندان حسين عليه السّلام از كربلا حركت كرد، و اهل البيت را كه سپرده‌هاى خير الأنبياء بودند بر پلاس پالانهاى شتران در حالى كه پوشش چهره‌هاى آنان مكشّفه بود بين دشمنان برنشاند،و آنان را آن چنان كه اسرار ترك و روم رانده مى‌شدند با آن همه رنج و مصائب همى راندند. وه چه زيبا گفت آن كه گفت: يصلّى على المبعوث من آل هاشم#و يغزى بنوه ان ذا لعجيب از شگفتيها اين كه بر پيامبر صلوات فرستاده با فرزندان او مى‌جنگند در روايت آمده: شمار سرهاى اصحاب حسين عليه السّلام هفتاد و هشت بوده كه قبايل براى تقرّب نزد ابن زياد و يزيد بن معاويه، عليهما لعائن اللّٰه سرها را بين خود تقسيم و حمل كردند. 1-كنده به رياست قيس بن اشعث با سيزده سر 2-هوازن به رياست شمر بن ذى الجوشن با دوازده سر 3-بنى تميم با هفده سر 4-بنو اسد با شانزده سر 5-قبيله مذحج با هفت سر 6-ساير قبايل و مردم سيزده سر راوى گويد: چون عمر بن سعد از كربلاء دور شد، گروهى از بنى اسد آمده بر آن پيكرهاى پاك خون آلود نماز گزارده به همان صورت كنونى دفنشان كردند. چون ابن سعد با اسيران به كوفه نزديك شدند مردم براى تماشاى آنان آمدند. راوى گويد: زنى از كوفيان بر اسيران اشراف يافته و گفت: شما از اسيران كجاييد؟ گفتند: ما اسيران از آل محمّديم صلّى اللّٰه عليه و آله. آن زن از بام فرود آمده و ملاحف و شلوارها و مقنعه‌هايى فراهم آورده به اسراء داد تا خود را بپوشانند. راوى گويد: همراه زنان، علىّ‌ بن الحسين عليهما السّلام نيز بود كه بيمارى لاغرش كرده بود،و حسن بن حسن المثنّى كه در صحنۀ نبرد عاشورا با عمو و امامش در صبر بر سختيها و تيرها شكيب ورزيده بود و جراحت شديد داشت همراه بود. و زيد بن حسن و عمرو بن الحسن عليه السّلام نيز همراه بودند. كوفيان نوحه سروده مى‌گريستند. زين العابدين عليه السّلام فرمود:«براى ما نوحه كرده مى‌گرييد؟!! مگر ما را چه كسانى كشتند؟!!» بشير بن خزيم اسدى گويد: زينب دخت علىّ‌ عليه السّلام در آن روز كه به سخن پرداخت ديدم و نديدم زنى با حيا و عفيفه‌اى را كه سخنورتر ازو باشد، گوئيا از لسان امير المؤمنين عليه السّلام است كه سخن مى‌گويد،آن زن اشارتى به مردم كرد و فرمود: خاموش باشيد، نفسهاى مردم در سينه‌ها حبس و جرسها از صدا افتادند، بعد فرمود: حمد و ستايش مر خداى راست و درود بر جدّم محمّد و آل اخيار و طيبين او. امّا بعد. اى اهل كوفه! اى اهل نيرنگ و بى‌وفائى! آيا مى‌گرييد؟! هرگز اشك شما پايان نپذيرفته ناله‌تان فرو ننشيند، همانا مثل شما مثل آن زنى است كه تافتۀ خود را واتابيده، كه همواره سوگندهايتان را وسيله درآمد بين خود قرار مى‌دهيد. آيا در شما جز چاپلوسى و آلودگى به تباهى، و ارتجاع و كينه‌توزى، و تملّقى چون تملّق كنيزان، و رنج و درد دشمنان است‌؟! يا در ميان شما چراگاهى به گسترۀ يك خرابه يا قطعه نقره‌اى كه در لحد گورى نهفته مى‌باشيد؟ چه چيز بدى نفس شما از پيش فرستاده كه خشم خدا را بر شما فرود آورده و جاودانه در عذاب خواهيد بود. آيا مى‌گرييد و ناله از جگر برمى‌آوريد؟! آرى به خدا كه بايد بسيار بگرييد و كم بخنديد، حقا كه همۀ عار و ننگها را با خود برديد (براى خود جمع كرديد) كه هرگز تكّه‌هاى اين عار و ننگ را شستشو نتوانيد داد، چگونه مى‌توانيد خون‌زادۀ خاتم نبوّت و معدن رسالت و سيّد جوانان بهشت، و پناه نيكان، و فريادرس محرومان، و منار حجت بر شما و جريان بخش سنّت خود را بشوييد. چه گناه سنگينى را به دوش گرفتيد، دورى و تباهى از آن شما باد، تلاش شما زيانبار، دستهايتان بريده، و كالايتان قرين خسران باد، به خشم خدا بازگشت نموده، و داغ ذلّت و بيچارگى بر شما نهاده شد. واى بر شما اى كوفيان، آيا مى‌دانيد كه چه جگرى از رسول اللّٰه را پاره پاره كرديد؟ و چه زنان گرامى از پيامبر را از پرده بيرون كشيديد، و چه خونى از پيامبر را ريخته، و چه حرمت او را دريديد؟! حقّا كه چه بلاها و سختى سياه و ناگوارى را دامن زديد! در روايتى آمده: به زشتى و حماقتى به پهناى برجستگيهاى زمين و آسمان روى آورديد. آيا به شگفت آمديد از اين كه آسمان خون باريد، و هر آينه عذاب آخرت خواركننده‌تر است و شما يارى نمى‌شويد، اين مهلت (اندك) را خفيف مى‌پنداريد، خونخواهى دستخوش از دست رفتن نشود و خدا و پروردگارتان در كمينگاه است.راوى گويد: به خدا سوگند، مردم را مى‌ديدم كه چون سرگشتگان مى‌گريستند و دستها را بر دهانهايشان نهاده بودند. پير مردى را ديدم كه در كنارم ايستاده مى‌گريست و ريش وى از اشكش خيس شده بود و مى‌گفت: پدر و مادرم فدايتان، پيران شما بهترين پيران، جوانانتان بهترين جوانان و زنانتان بهترين زنان، و نسل شما بهترين نسلهايند، و هرگز خوار نگرديده كسى را توان برابرى با شما نيست.

divider

غم نامه کربلا ;  ج ۱  ص ۱۶۹

عمر سعد در روز عاشورا سر بريدۀ امام حسين عليه السّلام را به خولى بن يزيد اصبحى و حميد بن مسلم ازدى داد تا آنها آن را نزد ابن زياد ببرند، سپس دستور داد سر از بدن ساير شهيدان جدا نمودند و آن سرها را به همراه شمر بن ذى الجوشن،و قيس بن اشعث،و عمرو بن حجّاج به سوى ابن زياد فرستاد،آنها سرها را به كوفه آوردند. عمر سعد در روز عاشورا تا پايان،و در روز بعد تا ظهر،در كربلا ماند،سپس اهل بيت امام حسين عليه السّلام و بازماندگان شهيدان را،از كربلا به سوى كوفه روانه ساخت.بانوان شهيدان را،از كربلا به سوى كوفه روانه ساخت.بانوان حرم را سوار بر شترانى كرد كه تنها پاره گليمى به پشتشان انداخته شده بود،و داراى محمل و سايبان نبودند، صورتهايشان باز بود،با اينكه آنها امانت‌هاى بهترين پيامبران،رسول اكرم صلى اللّٰه عليه و آله و سلم بودند،آنان همچون اسيران ترك و روم در سخت‌ترين وضع و اندوه به سر مى‌بردند،و به راستى چقدر اين شاعر نيكو سروده كه گويد: يصلّى على المبعوث من آل هاشم#و يغزى بنوه انّ‌ ذا لعجيب «بر پيامبر برانگيخته شده از دودمان هاشم درود بفرستند،و از سوى ديگر با فرزندانش جنگ كرده و آنها را مى‌كشند،به راستى كه اين موضوع بسيار عجيب است.» و شاعر ديگر گويد: أ ترجو امّة قتلت حسينا#شفاعة جدّه يوم الحساب. «آيا آن امّتى كه حسين عليه السّلام را كشتند اميد به شفاعت جدّش در روز حساب قيامت دارند؟» روايت شده:تعداد سرهاى شهيدان كربلا هفتاد و هشت سر بود، كه قبيله‌هاى عرب براى تقرّب به پيشگاه ابن زياد،و يزيد بن معاويه، (لعنت خدا بر آنها)بين خود تقسيم نمودند به اين ترتيب كه: قبيلۀ كنده حامل سيزده سر بودند،كه رئيسشان قيس بن اشعث بود. قبيلۀ هوازن حامل دوازده سر بودند كه رئيسشان شمر بود. قبيلۀ تميم حامل هفده سر شدند. قبيلۀ بنو اسد حامل شانزده سر شدند. قبيلۀ مذحج حامل هفت سر شدند.و ساير قبايل،حامل سيزده سر گشتند. روايت‌كننده گويد:وقتى كه عمر سعد از كربلا خارج شد،گروهى از بنى اسد به قتلگاه آمدند و بر پيكرهاى پاك و به خون تپيده شهدا نماز خواندند،و آنها را در مكان‌هايى كه اكنون مشخّص است،به خاك سپردند عمر سعد اهل بيت امام حسين عليه السّلام و بازماندگان شهدا را به صورت اسير به نزديك كوفه رسانيد،وقتى كه آنها به كنار دروازۀ كوفه رسيدند، مردم كوفه براى تماشاى آنها اجتماع كردند. بانويى از زنان كوفه از پشت بام سر برآورد و صدا زد:«من اىّ‌ الاسارى انتنّ‌،شما اسيران از كدام طايفه هستيد؟» آنها در پاسخ گفتند:«نحن اسارى آل محمد صلى اللّٰه عليه و آله و سلم،ما اسيران از آل محمّد صلى اللّٰه عليه و آله و سلم هستيم.» آن بانو از پشت بام فرود آمد و آنچه از روپوش و پيراهن و روسرى داشت،همه را جمع كرد و به اسيران داد،اسيران آنها را گرفتند و خود را پوشاندند. راوى گويد:امام سجّاد عليه السّلام همراه آن بانوان اسير بود،كه بر اثر بيمارى رنجور و لاغر شده بود،همچنين حسن بن حسن كه به حسن مثنّى معروف بود،همراه اسيران بود،او نسبت به عمو و رهبرش امام حسين عليه السّلام ايثار و فداكارى بسيار نمود،و با كمال صبر و مقاومت، جراحت‌هاى شمشيرها و نيزه‌هاى دشمن را تحمّل كرد،او در حالى كه غرق در جراحات و زخمهاى بسيار بود،در عين حال از ميدان جنگ خارج شد و در بين اسيران بود. مصنّف كتاب المصابيح مى‌نويسد:حسن مثنّى فرزند امام حسن مجتبى عليه السّلام هفده نفر از دشمنان را به خاك هلاكت افكند،و در اين درگيرى،هيجده زخم بر بدنش اصابت كرد،به زمين افتاد،دائيش به نام اسماء بن خارجه او را به كوفه آورد و در آنجا مداوا نمود،تا اينكه سلامتى خود را بازيافت،آنگاه او را به مدينه روانه ساخت . از جمله افرادى كه همراه اسيران بودند،دو پسر امام حسن عليه السّلام به نام زيد و عمرو بودند. وقتى كه نگاه اهل كوفه به اسيران مظلوم افتاد ناله و گريه كردند،امام سجّاد عليه السّلام به آنها رو كرد و فرمود: أتنوحون و تبكون من اجلنا؟فمن الّذى قتلنا؟. آيا شما به حال ما نوحه مى‌كنيد و مى‌گرييد،پس چه كسى ما را كشت‌؟ بشير بن حزيم اسدى مى‌گويد:در آن روز زينب عليها السّلام دختر امام على عليه السّلام را مشاهده كردم: فلم ار خفرة قطّ‍‌ انطق منها،كأنّها تفرغ عن لسان امير المؤمنين علىّ‌ بن ابى طالب و قد اومأت الى النّاس ان اسكتوا،فارتدّت الانفاس و سكنت الاجراس،تا آن روز بانوى پوشيده و نجيبى را مانند زينب عليها السّلام هرگز نديده بودم،كه از او شيواتر سخن بگويد، گويى سخنانش از زبان حضرت على عليه السّلام فرو مى‌باريد،به مردم اشاره كرد كه ساكت باشيد،نفسها در سينه‌ها حبس شد،زنگها كه در گردن اسبها و استرها بود از حركت ايستاد. متن خطبۀ حضرت زينب عليها السّلام الحمد للّٰه و الصّلوة على جدّى محمّد صلى اللّٰه عليه و آله و سلم و آله الطّيّبين الاخيار.امّا بعد يا اهل الختل و الغدر و الخذل ا تبكون‌؟!فلا رقأت العبرة و لا هدأت الرّنّة انّما مثلكم كمثل الّتى« نَقَضَتْ‌ غَزْلَهٰا مِنْ‌ بَعْدِ قُوَّةٍ‌ أَنْكٰاثاً تَتَّخِذُونَ‌ أَيْمٰانَكُمْ‌ دَخَلاً بَيْنَكُمْ‌ » الا و هل فيكم الاّ الصّلف و النّظف،و الصّدر الشّنف و ملق الاماء و غمز الاعداء؟او كمرعى على دمنة او كفضّة على ملحودة،الا ساء ما قدّمت لكم انفسكم« أَنْ‌ سَخِطَ‍‌ اَللّٰهُ‌ » عليكم،و في العذاب انتم خالدون. أ تبكون و تنتحبون،اى و اللّٰه فابكوا كثيرا،و اضحكوا قليلا، فلقد ذهبتم بعارها و شنارها و لن ترحضوها بغسل بعدها ابدا،و انّى ترحضوها قتل سليل خاتم النّبوّة،و معدن الرّسالة،و سيّد شباب اهل الجنّة،و ملاذ خيرتكم و مفزع نازلتكم و منار حجّتكم و مدرة سنّتكم. الا ساء ما تزرون،و بعدا لكم و سحقا،فلقد خاب السّعى و تبّت الايدى،و خسرت الصّفقة و بؤتم« بِغَضَبٍ‌ مِنَ‌ اَللّٰهِ‌ وَ ضُرِبَتْ‌ » عليكم الذّلّة و المسكنة. ويلكم يا اهل الكوفة أ تدرون اىّ‌ كبد لرسول اللّٰه فريتم،و اىّ‌ كريمة له ابرزتم،و اىّ‌ دم له سفكتم،و اىّ‌ حرمة له انتهكتم،و لقد جئتم بها صلعاء عنقاء سواء فقماء[و في بعضها:خرقاء شوهاء]كطلاع الارض،او ملاء السّماء،افعجبتم ان تمطر السّماء دما،و« لَعَذٰابُ‌ اَلْآخِرَةِ‌ أَخْزىٰ‌ »،و انتم لا تنصرون و لا يستخفنّكم المهل،فانّه لا يحفزه البدار،و لا يخاف فوت الثّار،و انّ‌ ربّكم لبالمرصاد،حمد و سپاس مخصوص خدا است،و درود بر پدرم محمّد صلى اللّٰه عليه و آله و سلم و فرزندان پاك و برگزيدۀ او باد.امّا بعد:اى مردم كوفه!اى نيرنگبازان،بى‌وفايان و پراكندگان!آيا به حال ما گريه مى‌كنيد، اشكتان خشك مباد،و نالۀ شما فرو ننشيند،مثل شما مثل آن زنى است كه رشته‌هاى خود را پس از تابيدن باز مى‌كرد،چه فضيلتى در شما هست‌؟لاف و گزاف،آلودگى و سينه‌هاى پركينه،در ظاهر همانند كنيز چاپلوس،و در باطن همانند دشمنان سخن‌چين،يا مانند سبزى‌ها هستيد كه در لجنزارها روييده،و يا نقره‌اى كه با آن قبر مرده را بيارايند،بدانيد كه براى آخرت خود كردار زشتى از پيش فرستاديد كه به خشم خداوند گرفتار،و در عذاب جاويد خواهيد ماند. آيا گريه مى‌كنيد؟و فرياد گريه سر مى‌دهيد؟آرى به خدا سوگند بايد زياد بگرييد و كمتر بخنديد،كه دامن خود را به عار و ننگ‌آلوده نموده‌ايد كه هرگز نمى‌توانيد آن را بشوييد؟خون سرور جوانان اهل بهشت و پناه نيكان شما و گريزگاه پيش آمدهاى ناگوار شما، و جايگاه رفيع حجّت شما و بزرگ و رهبر قوانين شما را ريخته‌اند.اى مردم كوفه!بدانيد كار زشتى را انجام مى‌دهيد،از رحمت خدا دور باشيد و نابود گرديد كه كوششهاى شما به هدر رفت و دستهاى شما از كار بريده شد،و در سوداى خود زيان ديديد و گرفتار خشم خدا گشتيد،و سكّۀ خوارى و بدبختى به نام شما زده شد. واى بر شما اى اهل كوفه!آيا مى‌دانيد كه چه جگرى از رسول خدا صلى اللّٰه عليه و آله و سلم را بريديد؟و چه افراد پوشيده به حجاب را از حرمش بيرون كشيديد،و چه خونى را از او ريختيد،و چه احترامى را از او هتك كرديد؟ قطعا كارى بس هولناك،زشت،سخت،ناروا،خشونت‌بار و شرم‌آور به لبريزى سراسر زمين،و گنجايش آسمان انجام داديد. آيا براى شما شگفت‌آور است كه آسمان در اين ماجرا خون ببارد؟ همانا شكنجه و عذاب جهان آخرت،ننگين‌تر خواهد بود،و كسى شما را يارى نكند و از مهلتى كه به شما داده شده استفاده نخواهيد كرد،كه پيشى گرفتن شما،خدا را شتابزده نمى‌كند،و او از فوت (انتقام)نمى‌هراسد،همانا كه پروردگار شما در كمينگاه است. راوى گويد:سوگند به خدا مردم كوفه را حيران و بهت‌زده ديدم گريه مى‌كردند،و از حيرت انگشت خود را با دندان مى‌گزيدند. پيرمردى را گريان ديدم در كنارم ايستاده،آنقدر گريست كه ريشش خيس شد،و در حال گريه خطاب به خاندان نبوّت مى‌گفت:«پدر و مادرم به فداى شما،پيران شما برتر از پيران ديگر،و جوانانتان بهتر از جوانان ديگر،و زنانتان برتر از زنان ديگر،و نسل شما بهتر از نسلهاى ديگر هستند كه نه خوار مى‌گردند و نه شكست‌پذير مى‌شوند.»

divider