شناسه حدیث :  ۴۴۰۱۶۷

  |  

نشانی :  الأمالی (للصدوق)  ,  جلد۱  ,  صفحه۵۰۳  

عنوان باب :   المجلس السادس و السبعون

معصوم :   امام سجاد (علیه السلام)

حَدَّثَنَا اَلشَّيْخُ اَلْفَقِيهُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ مُوسَى بْنِ بَابَوَيْهِ اَلْقُمِّيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي رِضْوَانُ اَللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ غَالِبٍ اَلْأَسَدِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ اَلْمُسَيَّبِ قَالَ: كَانَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ يَعِظُ اَلنَّاسَ وَ يُزَهِّدُهُمْ فِي اَلدُّنْيَا وَ يُرَغِّبُهُمْ فِي أَعْمَالِ اَلْآخِرَةِ بِهَذَا اَلْكَلاَمِ فِي كُلِّ فِي مَسْجِدِ اَلرَّسُولِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ حُفِظَ عَنْهُ وَ كُتِبَ كَانَ يَقُولُ أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ اِعْلَمُوا أَنَّكُمْ « إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ » فَ‍ « تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مٰا عَمِلَتْ » فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا « مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ مٰا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهٰا وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اَللّٰهُ نَفْسَهُ » وَيْحَكَ اِبْنَ آدَمَ اَلْغَافِلَ وَ لَيْسَ بِمَغْفُولٍ عَنْهُ اِبْنَ آدَمَ إِنَّ أَجَلَكَ أَسْرَعُ شَيْءٍ إِلَيْكَ قَدْ أَقْبَلَ نَحْوَكَ حَثِيثاً يَطْلُبُكَ وَ يُوشِكُ أَنْ يُدْرِكَكَ وَ كَأَنْ قَدْ أَوْفَيْتَ أَجَلَكَ وَ قَبَضَ اَلْمَلَكُ رُوحَكَ وَ صِرْتَ إِلَى مَنْزِلٍ وَحِيداً فَرَدَّ إِلَيْكَ فِيهِ رُوحَكَ وَ اِقْتَحَمَ عَلَيْكَ فِيهِ مَلَكَاكَ مُنْكَرٌ وَ نَكِيرٌ لِمُسَاءَلَتِكَ وَ شَدِيدِ اِمْتِحَانِكَ أَلاَ وَ إِنَّ أَوَّلَ مَا يَسْأَلاَنِكَ عَنْ رَبِّكَ اَلَّذِي كُنْتَ تَعْبُدُهُ وَ عَنْ نَبِيِّكَ اَلَّذِي أُرْسِلَ إِلَيْكَ وَ عَنْ دِينِكَ اَلَّذِي كُنْتَ تَدِينُ بِهِ وَ عَنْ كِتَابِكَ اَلَّذِي كُنْتَ تَتْلُوهُ وَ عَنْ إِمَامِكَ اَلَّذِي كُنْتَ تَتَوَلاَّهُ ثُمَّ عَنْ عُمُرِكَ فِيمَا أَفْنَيْتَهُ وَ مَالِكَ مِنْ أَيْنَ اِكْتَسَبْتَهُ وَ فِيمَا أَتْلَفْتَهُ فَخُذْ حِذْرَكَ وَ اُنْظُرْ لِنَفْسِكَ وَ أَعِدَّ لِلْجَوَابِ قَبْلَ اَلاِمْتِحَانِ وَ اَلْمُسَاءَلَةِ وَ اَلاِخْتِبَارِ فَإِنْ تَكُ مُؤْمِناً تَقِيّاً عَارِفاً بِدِينِكَ مُتَّبِعاً لِلصَّادِقِينَ مُوَالِياً لِأَوْلِيَاءِ اَللَّهِ لَقَّاكَ اَللَّهُ حُجَّتَكَ وَ أَنْطَقَ لِسَانَكَ بِالصَّوَابِ فَأَحْسَنْتَ اَلْجَوَابَ فَبُشِّرْتَ بِالْجَنَّةِ وَ اَلرِّضْوَانِ مِنَ اَللَّهِ وَ اَلْخَيْرَاتِ اَلْحِسَانِ وَ اِسْتَقْبَلَتْكَ اَلْمَلاَئِكَةُ بِالرَّوْحِ وَ اَلرَّيْحَانِ وَ إِنْ لَمْ تَكُنْ كَذَلِكَ تَلَجْلَجَ لِسَانُكَ وَ دُحِضَتْ حُجَّتُكَ وَ عَمِيتَ عَنِ اَلْجَوَابِ وَ بُشِّرْتَ بِالنَّارِ وَ اِسْتَقْبَلَتْكَ مَلاَئِكَةُ اَلْعَذَابِ بِنُزُلٍ « مِنْ حَمِيمٍ » وَ تَصْلِيَةِ جَحِيمٍ فَاعْلَمْ اِبْنَ آدَمَ أَنَّ مِنْ وَرَاءِ هَذَا مَا هُوَ أَعْظَمُ وَ أَقْطَعُ وَ أَوْجَعُ لِلْقُلُوبِ - « ذٰلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ اَلنّٰاسُ وَ ذٰلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ » وَ يَجْمَعُ اَللَّهُ فِيهِ اَلْأَوَّلِينَ وَ اَلْآخِرِينَ ذَلِكَ يَوْمٌ يُنْفَخُ فِيهِ فِي اَلصُّورِ وَ تُبَعْثَرُ فِيهِ اَلْقُبُورُ ذَلِكَ يَوْمُ « اَلْآزِفَةِ إِذِ اَلْقُلُوبُ لَدَى اَلْحَنٰاجِرِ » كَاظِمَةً ذَلِكَ يَوْمٌ لاَ يُقَالُ فِيهِ عَثْرَةٌ وَ لاَ تُؤْخَذُ مِنْ أَحَدٍ فِيهِ فِدْيَةٌ وَ لاَ تُقْبَلُ مِنْ أَحَدٍ فِيهِ مَعْذِرَةٌ وَ لاَ لِأَحَدٍ فِيهِ مُسْتَقْبَلُ تَوْبَةٍ لَيْسَ إِلاَّ اَلْجَزَاءَ بِالْحَسَنَاتِ وَ اَلْجَزَاءَ بِالسَّيِّئَاتِ فَمَنْ كَانَ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ عَمِلَ فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ وَجَدَهُ وَ مَنْ كَانَ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَمِلَ فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا مِثْقَالَ ذَرَّةٍ مِنْ شَرٍّ وَجَدَهُ فَاحْذَرُوا أَيُّهَا اَلنَّاسُ مِنَ اَلْمَعَاصِي وَ اَلذُّنُوبِ فَقَدْ نَهَاكُمُ اَللَّهُ عَنْهَا وَ حَذَّرَكُمُوهَا فِي اَلْكِتَابِ اَلصَّادِقِ وَ اَلْبَيَانِ اَلنَّاطِقِ وَ لاَ تَأْمَنُوا مَكْرَ اَللَّهِ وَ شِدَّةَ أَخْذِهِ عِنْدَ مَا يَدْعُوكُمْ إِلَيْهِ اَلشَّيْطَانُ اَللَّعِينُ مِنْ عَاجِلِ اَلشَّهَوَاتِ وَ اَللَّذَّاتِ فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا فَإِنَّ اَللَّهَ يَقُولُ « إِنَّ اَلَّذِينَ اِتَّقَوْا إِذٰا مَسَّهُمْ طٰائِفٌ مِنَ اَلشَّيْطٰانِ تَذَكَّرُوا فَإِذٰا هُمْ مُبْصِرُونَ » فَأَشْعِرُوا قُلُوبَكُمْ خَوْفَ اَللَّهِ وَ تَذَكَّرُوا مَا قَدْ وَعَدَكُمُ اَللَّهُ فِي مَرْجِعِكُمْ إِلَيْهِ مِنْ حُسْنِ ثَوَابِهِ كَمَا قَدْ خَوَّفَكُمْ مِنْ شَدِيدِ اَلْعِقَابِ فَإِنَّهُ مَنْ خَافَ شَيْئاً حَذِرَهُ وَ مَنْ حَذِرَ شَيْئاً نَكَلَهُ فَلاَ تَكُونُوا مِنَ اَلْغَافِلِينَ اَلْمَائِلِينَ إِلَى زَهْرَةِ اَلْحَيَاةِ اَلدُّنْيَا فَتَكُونُوا مِنَ اَلَّذِينَ مَكَرُوا اَلسَّيِّئَاتِ وَ قَدْ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى - « أَ فَأَمِنَ اَلَّذِينَ مَكَرُوا اَلسَّيِّئٰاتِ أَنْ يَخْسِفَ اَللّٰهُ بِهِمُ اَلْأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ اَلْعَذٰابُ مِنْ حَيْثُ لاٰ يَشْعُرُونَ. `أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَمٰا هُمْ بِمُعْجِزِينَ. `أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلىٰ تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَؤُفٌ رَحِيمٌ » فَاحْذَرُوا مَا قَدْ حَذَّرَكُمُ اَللَّهُ وَ اِتَّعِظُوا بِمَا فَعَلَ بِالظَّلَمَةِ فِي كِتَابِهِ وَ لاَ تَأْمَنُوا أَنْ يُنْزِلَ بِكُمْ بَعْضَ مَا تَوَاعَدَ بِهِ اَلْقَوْمَ اَلظَّالِمِينَ فِي اَلْكِتَابِ تَاللَّهِ لَقَدْ وُعِظْتُمْ بِغَيْرِكُمْ وَ إِنَّ اَلسَّعِيدَ مَنْ وُعِظَ بِغَيْرِهِ وَ لَقَدْ أَسْمَعَكُمُ اَللَّهُ فِي اَلْكِتَابِ مَا فَعَلَ بِالْقَوْمِ اَلظَّالِمِينَ مِنْ أَهْلِ اَلْقُرَى قَبْلَكُمْ حَيْثُ قَالَ - « وَ كَمْ قَصَمْنٰا مِنْ قَرْيَةٍ كٰانَتْ ظٰالِمَةً وَ أَنْشَأْنٰا بَعْدَهٰا قَوْماً آخَرِينَ. `فَلَمّٰا أَحَسُّوا بَأْسَنٰا إِذٰا هُمْ مِنْهٰا يَرْكُضُونَ » يَعْنِي يَهْرُبُونَ - « لاٰ تَرْكُضُوا وَ اِرْجِعُوا إِلىٰ مٰا أُتْرِفْتُمْ فِيهِ وَ مَسٰاكِنِكُمْ - » « لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ » فَلَمَّا أَتَاهُمُ اَلْعَذَابُ - « قٰالُوا يٰا وَيْلَنٰا إِنّٰا كُنّٰا ظٰالِمِينَ. `فَمٰا زٰاَلَتْ تِلْكَ دَعْوٰاهُمْ حَتّٰى جَعَلْنٰاهُمْ حَصِيداً خٰامِدِينَ » وَ اَيْمُ اَللَّهِ إِنَّ هَذِهِ لَعِظَةٌ لَكُمْ وَ تَخْوِيفٌ إِنِ اِتَّعَظْتُمْ وَ خِفْتُمْ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى اَلْقَوْلِ مِنَ اَللَّهِ فِي اَلْكِتَابِ عَلَى أَهْلِ اَلْمَعَاصِي وَ اَلذُّنُوبِ فَقَالَ « وَ لَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذٰابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يٰا وَيْلَنٰا إِنّٰا كُنّٰا ظٰالِمِينَ » فَإِنْ قُلْتُمْ أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّ اَللَّهَ إِنَّمَا عَنَى بِهَذَا أَهْلَ اَلشِّرْكِ فَكَيْفَ ذَاكَ وَ هُوَ يَقُولُ - « وَ نَضَعُ اَلْمَوٰازِينَ اَلْقِسْطَ فَلاٰ تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كٰانَ مِثْقٰالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنٰا بِهٰا وَ كَفىٰ بِنٰا حٰاسِبِينَ » اِعْلَمُوا عِبَادَ اَللَّهِ أَنَّ أَهْلَ اَلشِّرْكِ لاَ تُنْصَبُ لَهُمُ اَلْمَوَازِينُ وَ لاَ تُنْشَرُ لَهُمُ اَلدَّوَاوِينُ وَ إِنَّمَا تُنْشَرُ اَلدَّوَاوِينُ لِأَهْلِ اَلْإِسْلاَمِ فَاتَّقُوا اَللَّهَ عِبَادَ اَللَّهِ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللَّهَ لَمْ يَخْتَرْ هَذِهِ اَلدُّنْيَا وَ عَاجِلَهَا لِأَحَدٍ مِنْ أَوْلِيَائِهِ وَ لَمْ يُرَغِّبْهُمْ فِيهَا وَ فِي عَاجِلِ زَهْرَتِهَا وَ ظَاهِرِ بَهْجَتِهَا وَ إِنَّمَا خَلَقَ اَلدُّنْيَا وَ خَلَقَ أَهْلَهَا لِيَبْلُوَهُمْ « أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلاً » لِآخِرَتِهِ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَقَدْ ضَرَبَ لَكُمْ فِيهَا اَلْأَمْثَالَ وَ صَرَّفَ اَلْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ فَكُونُوا أَيُّهَا اَلْمُؤْمِنُونَ مِنَ اَلْقَوْمِ اَلَّذِينَ يَعْقِلُونَ وَ « لاٰ قُوَّةَ إِلاّٰ بِاللّٰهِ » وَ اِزْهَدُوا فِيمَا زَهَّدَكُمُ اَللَّهُ فِيهِ مِنْ عَاجِلِ اَلْحَيَاةِ اَلدُّنْيَا فَإِنَّ اَللَّهَ يَقُولُ وَ قَوْلُهُ اَلْحَقُّ - « إِنَّمٰا مَثَلُ اَلْحَيٰاةِ اَلدُّنْيٰا كَمٰاءٍ أَنْزَلْنٰاهُ مِنَ اَلسَّمٰاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبٰاتُ اَلْأَرْضِ » اَلْآيَةَ فَكُونُوا عِبَادَ اَللَّهِ مِنَ اَلْقَوْمِ اَلَّذِينَ يَتَفَكَّرُونَ وَ لاَ تَرْكَنُوا إِلَى اَلدُّنْيَا فَإِنَّ اَللَّهَ قَدْ قَالَ لِمُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ لِأَصْحَابِهِ - « وَ لاٰ تَرْكَنُوا إِلَى اَلَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ اَلنّٰارُ » وَ لاَ تَرْكَنُوا إِلَى زَهْرَةِ اَلْحَيَاةِ اَلدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا رُكُونَ مَنِ اِتَّخَذَهَا دَارَ قَرَارٍ وَ مَنْزِلَ اِسْتِيطَانٍ فَإِنَّهَا دَارُ قُلْعَةٍ وَ بُلْغَةٍ وَ دَارُ عَمَلٍ فَتَزَوَّدُوا اَلْأَعْمَالَ اَلصَّالِحَةَ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ تَخْرُجُوا مِنْهَا وَ قَبْلَ اَلْإِذْنِ مِنَ اَللَّهِ فِي خَرَابِهَا فَكَانَ قَدْ أَخْرَبَهَا اَلَّذِي عَمَرَهَا أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ اِبْتَدَأَهَا وَ هُوَ وَلِيُّ مِيرَاثِهَا وَ أَسْأَلُ اَللَّهَ لَنَا وَ لَكُمُ اَلْعَوْنَ عَلَى تَزَوُّدِ اَلتَّقْوَى وَ اَلزُّهْدِ فِيهَا جَعَلَنَا اَللَّهُ وَ إِيَّاكُمْ مِنَ اَلزَّاهِدِينَ فِي عَاجِلِ زَهْرَةِ اَلْحَيَاةِ اَلدُّنْيَا وَ اَلرَّاغِبِينَ اَلْعَامِلِينَ لِأَجْلِ ثَوَابِ اَلْآخِرَةِ فَإِنَّمَا نَحْنُ بِهِ وَ لَهُ .
زبان ترجمه:

الأمالی (للصدوق) / ترجمه کمره ای ;  ج ۱  ص ۵۰۶

1 - سعيد بن مسيب گفت هر روز جمعه امام چهارم در مسجد پيغمبر در پند مردم و ترك دنيا و تشويق بآخرت اين سخنرانى را مينمود و حفظ‍‌ كردند و نوشتند ميفرمود ايا مردم از خدا بپرهيزيد و بدانيد كه باو برميگرديد و هر كس آنچه در اين دنيا كرده حاضر بيند خوب باشد يا كردار بدى كه تمنا كند كاش ميان آن و او فرسنگها دور بود خدا شما را از خود بر حذر داشته، واى بر تو اى پسر آدم كه در غفلتى و حساب ترا دارند اى پسر آدم مرگت شتابنده‌تر بهمه چيز است بسوى تو آزمند بتو رو آورده و ترا ميجويد و نزديك است بتو برسد و تو عمر خود را بسر كرده و ملك الموت جانت را گرفته باشد و بمنزل تنهائى بروى و روحت بتو برگردد و دو فرشته منكر و نكير بر تو در آيند براى باز پرسى تو و امتحان سخت از تو هلا از اول چيزى كه بپرسند از پروردگار تو است كه او را بپرستى و از پيغمبرت كه بتو فرستاده شده و از دينى كه طبق آن عبادت كنى و از پيغمبرى كه فرمانش ببرى و از كتابى كه آن را تلاوت كنى و از امامى كه دوستانه پيروى كنى سپس از عمرت كه در چه صرف كردى و از مالت كه از كجا آوردى و در چه خرج كردى وسيله دفاع فراهم كن و خود را بپا و آماده جواب باش پيش از آنكه بازپرسى و امتحان برسد اگر تو مؤمن و منقى و عارف بدينت هستى و پيرو راستگويانى و دوستدار اولياء خدائى خدا دليل بدهن تو گذارد و زبانت را بحق گويا كند و خوب جواب دهى و مژده بهشت و رضوان از خدا و مژده خيرات حسان دريابى و فرشتگان با گل و شادى از تو پيشواز كنند و اگر چنين نباشى زبانت بگيرد و دليل تو بيهوده گردد و در پاسخ بمانى و نويد دوزخ گيرى و فرشتگان عذاب تو را استقبال كنند با حميم و سوزش جحيم، بدان اى پسر آدم كه دنبال اين پيشامد بزرگتر و برنده‌تر و دلگداز تريست كه رستاخيز است روزى كه همه مردم در آن جمع آيند و آن روزيست مشهود، خدا اولين و آخرين را در آن جمع كند آن روزى كه در صور دمند و هر كه در گور است برآرند روز پرشور كه دلها بگلوگاه رسد و در هم باشند، روزى كه از لغزش نگذرند و از احدى بهاى يكنفر جرم نگيرند و عذرى نپذيرند و توبه كسى قبول نشود و آن روز جز پاداش حسنات و كيفر بدكرداريها نباشد هر كه مؤمن است و در اين دنيا بوزن ذره كار خوب كرده آن را دريابد و اگر بوزن ذره كار بد كرده دريابد، ايا مردم از گناهان و نافرمانيها بر حذر باشيد كه خدا شما را از آن نهى كرده و بر حذر داشته در كتاب صادق و بيان ناطق از مكر خدا در امان نباشند و از سخت‌گيرى او وقتى كه شيطان لعين شما را بشهوترانى و كامجوئى در اين دنيا ميخواند زيرا خدا ميفرمايد براستى كسانى كه تقوى پيشه كردند چون شيطان ولگردى بدانها رسيد يادآور شوند و بينا باشند و دلهاى خود را آكنده از ترس خدا كنيد و بياد آريد آنچه را در برگشت باو از ثواب شما وعده داده است و از كيفر دردناكش شما را ترسانده هر كه از چيزى ترسد از آن بر كنار گردد و هر كه از چيزى بر كنار گردد گرد آن نگردد، از غافلان مايلان بآرايش زندگى دنيا نباشيد تا از آنها باشيد كه توطئه بدكارى كنند و خدا فرموده (نخل-46) آيا در امانند كسانى كه توطئه بدكارى كنند از اينكه خدا آنها را بزمين فرو برد يا عذابى بدانها آيد از آنجا كه نفهمند يا خدا آنها را در ضمن گردششان مأخوذ دارد و نتوانند خوددارى كنند يا آنها را بهراس مأخوذ دارد و براستى پروردگار شما مهر ورز و رحيم است. حذر كنيد از آنچه خدا شما را بر حذر داشته و پند گيريد از آنچه با ستمكاران كرده و در قرآن ثبت است و در امان نباشيد كه پاره‌اى از آنچه بستمكاران وعده كرده بر شما فرود آيد بخدا شما پند داده شويد و خوشبخت كسى است كه از ديگرى پند گيرد خدا گوشزد شما كرده كه با مردم ستمكار پيش از شما از شهرنشينان چه كرده آنجا كه فرمايد (انبياء-11) چند شهرها كه در هم شكستيم كه ستمكار بودند و پس از آنها مردم ديگر آفريدم، چون احساس عذاب ما كردند بناگاه در گريز شدند، نگريزيد برگرديد بهمان وضع خوشگذرانى خود و وطن خود شايد بازپرسى شويد چون عذاب بر آنها فرود آمد گفتند اى واى بر ما براستى ما ستمكارانيم اين سخن را ادامه دادند تا آنها را خرد و خاموش كرديم و درو نموديم، بخدا اين يك پنديست براى شما و تخويفى اگر بپذيريد و بترسيد - پس برگشت بگفتار خدا در باره گنهكاران كه فرمود (انبياء-46) اگر يك دمى از عذاب خدا بآنها رسد گويند اى واى بر ما براستى ما ستمكاريم اگر اى مردم بگوئيد كه مقصود خدا در اين آيات مشركانست چه‌گونه درست باشد كه پس از آن فرمايد ما در قيامت ترازوى عدل بنهيم و هيچ كس ستم نشود در چيزى و اگر بوزن دانه خردلى باشد آن را در حساب آوريم و همين بس كه ما حسابگريم - بدانيد اى بندگان خدا كه براى مشركان ميزانى نصب نشود و ديوانى منتشر نگردد نامه اعمال براى مسلمانان منتشر مى‌شود از خدا بپرهيزيد اى بندگان خدا و بدانيد كه خدا اين دنيا و نقد آن را براى هيچ كدام از دوستانش اختيار نكرده و آنها را بدان تشويق ننموده و نه در آرايش نقد آن و خرمى برون آن و همانا دنيا و اهلش را آفريده تا بيازمايد كه كدامشان براى آخرت بهتر كار كنند بحق خدا كه براى شما در آن مثلها زده و آياتى جور بجور آورده براى خردمندان اى مؤمنان شما از آنها باشيد كه تعقل كنند و توانى جز بوسيله خدا نيست و در آن بيرغبت باشيد و خدا شما را در نقد دنيا بيرغبت نموده و براستى فرموده است (يونس 24) همانا مثل زندگى دنيا چون بارانى است كه فروباريم از آسمان و بياميزد با آن گياه زمين تا آخر آيه ايا بندگان خدا از آن مردمى باشيد كه بينديشند و تكيه بدنيا نكنيد زيرا خدا بمحمد پيغمبرش فرموده تكيه نكنيد بآنها كه ستم كنند تا آتش بگيريد و تكيه بآرايش دنيا و آنچه در آنست ندهيد مانند آنها كه آن را خانه دائمى و وطن خود دانند زيرا دنيا خانه كوچيدن و قدر كفايت است و خانه كردار است از كارهاى خوب توشه گيريد از آن، پيش از آنكه بيرون شويد و پيش از آنكه خدا اجازه ويرانى آن دهد و آن را ويران كند كسى كه در آغاز آبادان نموده و آن را آغاز كرده و ولى ميراث آنست و از خدا خواهم براى خود و شما كمك بر توشه گرفتن تقوى و زهد در دنيا خدا ما را و شما را از زاهدان در آرايش زندگى دنياى نقد مقرر سازد و از اميدواران و عمل‌كنندگان براى خاطر ثواب آخرت زيرا همانا ما با اوئيم و از آن اوئيم.

divider

الأمالی (للصدوق) / ترجمه هدایتی ;  ج ۲  ص ۲۸۱

1.سعيد بن مسيب مى‌گويد:هر جمعه امام سجاد عليه السّلام در مسجد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در هنگام اندرز دادن به مردم در ارتباط‍‌ با ترك دنيا و آخرت‌گرايى اين سخن را مى‌فرمود:كه همه آنرا به‌خاطر مى‌سپردند و مى‌نوشتند:
اى مردم!از خدا پروا داشته باشيد و آگاه باشيد كه به‌سوى او بازگشت مى‌كنيد و هركس هرچه در اين دنيا انجام داده است،حاضر مى‌نگرد.چه‌كار نيك و چه كار بد. انسان در آن روز آرزو مى‌كند كه كاشكى ميان او و كار بد فرسنگ‌ها فاصله بود. خداوند،شما را از عذاب خويش برحذر داشته است.واى بر تو اى فرزند آدم!كه هنوز غفلت‌زده‌اى و حساب اعمال تو را نگاه مى‌دارند.اى فرزند آدم!مرگ كه شتابان به سوى تو مى‌آيد و تو را مى‌طلبد كه سخت آزمندى.چه نزديك است كه به تو برسد.تو عمر خويش را به‌سر آورده و فرشته مرگ،جان تو را گرفته باشد و آنگاه به‌سراى تنهايى رفته و روح به‌سوى او بازگردد و نكير و منكر به‌منظور پرس‌وجو و آزمودن تو به سراغت آيند.نخستين چيزى‌كه از تو جويا شوند،پروردگارت خواهد بود،كه او را پرستيده باشى،بعد پيامبرش كه به‌سوى تو فرستاده است و نيز آيين خدا كه بر اساس آن پرستش كرده باشى و پيامبر كه فرمان او پذيرفته باشى و امام كه با محبت از او پيروى كرده باشى و عمر كه در چه راه به پايان بردى و ثروت كه از كجا آورده‌اى و در چه راه هزينه كردى.
پس اكنون خويشتن را براى دفاع مهيا كن و مراقب خود باش و پاسخ خويش آماده ساز؛قبل از اينكه هنگام سؤال و آزمون تو فرا برسد.اگر تو ايمان و تقوا و معرفت به آيين خود دارى و از راستان پيروى مى‌كنى و دوستان خداوند را دوست مى‌دارى، زبان تو راهنما خواهد شد و گويا به حق.آنگاه نيكو پاسخ خواهى داد و بشارت بهشت و رضوان الهى و خوبى‌ها براى تو خواهد بود،فرشتگان با شادمانى به استقبال تو خواهند آمد.اما اگر چنين نباشى،زبان تو لكنت مى‌گيرد و راهنماى تو باطل مى‌شود و آنگاه هنگام پاسخ مى‌مانى و تو را به دوزخ بشارت دهند و فرشتگان عذاب،همراه با«حميم»و «جحيم»به پيشوازت مى‌آيند.
اى فرزند آدم!آگاه باش كه درپى اين واقعه،واقعه بزرگ‌تر و برنده‌تر و دل‌گدازتر خواهد بود كه همان واقعه قيامت است؛روزى كه اسرافيل در صور مى‌دمد و هركس كه در گور خويش است به‌در مى‌آيد.روزى كه قلب‌ها به گلوگاه‌ها خواهد رسيد و از لغزش‌ها نخواهد گذشت و از كسى نه هديه ستانند و نه عذرى پذيرند و نه توبه‌اى مقبول گردد. روزى كه غير از پاداش خوبى‌ها و كيفر بدى‌ها نيست.هركس كه ايمان دارد و در اين جهان به اندازه ذره‌اى كوشش نيك كرده است،آن را مى‌نگرد و اگر به‌اندازه ذره‌اى كوشش بد كرده است،آن را نيز مى‌نگرد.
اى مردم!خود را از گناهان و خطاها دور كنيد كه خداوند شما را از آن همه،در كتاب صادق و بيان ناطق ترسانده است.از مكر الهى در امان نباشيد و نيز از سخت‌گيرى او؛آنگاه كه شيطان رانده شده شما را به شهوت و كام‌طلبى فرا مى‌خواند.زيرا خداوند مى‌فرمايد:بى گمان پارسايان به هنگام برخورد با شيطان وسوسه‌گر به‌ياد خدا افتاده و هوشيار شوند. دلهاى خويشتن را از خوف الهى پر سازيد و پاداش‌هايى كه به شما وعده داده است و نيز كيفرهايى كه شما را از آن بيم داده است،به‌ياد آوريد.هركس از هرچيزى هراسان باشد، پيرامون آن نگردد.از غفلت‌زدگان كه به زيبايى زندگى دنيا تمايل يافته‌اند و از آنان نباشيد كه در انديشه تبهكارى در دنيا بوده و خداوند آنان را به زمين فرو مى‌برد يا عذابى بر آنان فرود آيد كه ندانند از كجا به سراغشان آمده است.يا خداوند آنان را ناگهان بگيرد و توان مقابله نداشته باشند يا آنان را گرفتار ترس و عذاب خود سازد.با اين همه خداوند نسبت به شما مهربان است.پس خود را دور سازيد از آن‌چه كه خداوند به شما فرمان داده كه درباره آنها خويشتن را پاس داريد.از آن‌چه خداوند با ستمگران رفتار كرده است،اندرز گيريد و اين‌همه در قرآن كريم آمده است.و خود را در امان نپنداريد كه بخشى از وعده‌هاى عذاب ظالمان بر شما نازل شود.سوگند به خداوند،اينك به‌شما اندرز داده مى‌شود و نيك‌بخت،كسى است كه از سرنوشت ديگرى اندرز گيرد.خداوند به شما يادآورى كرده است كه با ستم‌پيشگان پيشين و شهرهاى آنان چه برخوردى داشته است. آنجا كه فرمود:چه شهرها كه درهم شكستيم،چراكه مردمان آن ستم‌پيشه بودند و از آن پس نسل ديگرى خلق كرديم.آنگاه كه عذاب ما را حس كردند،ناگهان گريختند.فرار نكنيد و به عيش و زادگاهتان بازگرديد.اميد است كه از شما پرس‌وجو شود و آنگاه كه عذاب بر آنان نازل شد گفتند:واى بر ما كه واقعا قومى ستم‌پيشه بوديم.اين ماجرا ادامه يافت تا اينكه آنان را نابود ساختيم.به‌خدا سوگند كه اين موعظه‌اى براى شماست و نيز شما را مى‌ترساند،اگر پذيرا باشيد و از عذاب او هراسان باشيد.
آن‌گاه امام سجاد عليه السّلام اين آيه را تلاوت فرمود: «وَ لَئِنْ‌ مَسَّتْهُمْ‌ نَفْحَةٌ‌ مِنْ‌ عَذٰابِ‌ رَبِّكَ‌ لَيَقُولُنَّ‌ يٰا وَيْلَنٰا إِنّٰا كُنّٰا ظٰالِمِينَ‌ » اگر دمى از عذاب خداوند به آنها برسد،مى‌گويند واى بر ما!به‌درستى كه ما ستمكار هستيم(انبياء/46).و بعد فرمود:اى مردم!اگر بگوييد كه مراد خداوند در اين گونه آيات مشركان است چگونه برداشت‌تان راست باشد كه پس‌از آن فرمود:ما در رستاخيز ترازوى دادگرى نهاديم و به هيچ‌كس ستم روا نداريم.اگر كار كسى به‌اندازه دانه خردلى باشد، آن را محاسبه خواهيم كرد و همين بس است كه ما حسابگر هستيم.اى مردم!آگاه باشيد كه براى مشركان ترازويى نخواهد بود.نامه اعمالى براى مسلمانان خواهد بود.از خداوند پروا داشته باشيد.اى بندگان خداوند!آگاه باشيد كه خداوند اين جهان فانى را براى هيچ‌يك از دوستان خود برنگزيده است و آنان را بدان گرايش نداده است.بى‌گمان خداوند دنيا و مردمان را خلق كرده است كه آنان را امتحان كند و آشكار شود كه چه‌كسى براى آخرت نيكوتر كوشيده است.خداوند براى شما درباره دنيا مثل‌ها آورده و نيز نشانه‌هاى گوناگون براى خردورزان آشكار كرده است.
اى اهل ايمان!از كسانى باشيد كه خردورزى دارند.بى‌گمان قدرتى غير از قدرت حق نيست و نسبت به دنيا بى‌رغبت بمانيد كه خداوند دلهاى شما را نسبت به دنيا بى‌رغبت ساخته است و چنين فرمود:همانا مثل دنيا به بارانى مى‌ماند كه از آسمان نازل شده و آنگاه با گياه زمين به‌هم مى‌آميزد. (يونس/24)اى مردم از گروه مردمى باشيد كه مى‌انديشند و به‌دنيا اعتماد نمى‌كنند.خداوند به پيامبرش فرمود:كه به‌دنيا اعتماد نكن كه گرفتار آتش شوى.نبايد دل به زيبايى دنيا بست.و نبايد مانند كسانى بود كه دنيا را سراى هميشگى خود مى‌پندارند.زيرا دنيا سراى كوچ است و كفايت و رفتار.پس از اعمال شايسته رهتوشه برداريد،پيش‌از اينكه از دنيا بيرون برويد و خداوند فرمان نابودى دنيا را دهد و آن را براى هميشه نابود سازد كسى‌كه دنيا را ساخته و آباد كرده است و وارث آن خواهد بود.از خداوند براى خويشتن و شما استعانت در راه كسب توشه تقوا و زهد در دنيا را مى‌طلبم.خداوند ما را در شمار كسانى درآورد كه نسبت به دنيا دلبستگى ندارند و نيز از كسانى‌كه عمل شايسته كرد و به پاداش آخرت اميد دارند.بى‌گمان ما با او بوده و براى او هستيم.

divider