شناسه حدیث :  ۴۴۰۰۶۴

  |  

نشانی :  الأمالی (للصدوق)  ,  جلد۱  ,  صفحه۴۴۶  

عنوان باب :   المجلس الثامن و الستون

معصوم :   امام جواد (علیه السلام) ، امیرالمؤمنین (علیه السلام) ، پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ مُوسَى رِضْوَانُ اَللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ هَارُونَ اَلصُّوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو تُرَابٍ عُبَيْدُ اَللَّهِ بْنُ [مُوسَى] اَلرُّويَانِيُّ عَنْ عَبْدِ اَلْعَظِيمِ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْحَسَنِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ حَدِّثْنِي بِحَدِيثٍ عَنْ آبَائِكَ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ لاَ يَزَالُ اَلنَّاسُ بِخَيْرٍ مَا تَفَاوَتُوا فَإِذَا اِسْتَوَوْا هَلَكُوا قَالَ قُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لَوْ تَكَاشَفْتُمْ مَا تَدَافَنْتُمْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا اَلنَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ فَسَعُوهُمْ بِطَلاَقَةِ اَلْوَجْهِ وَ حُسْنِ اَللِّقَاءِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا اَلنَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ فَسَعُوهُمْ بِأَخْلاَقِكُمْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَنْ عَتَبَ عَلَى اَلزَّمَانِ طَالَتْ مَعْتَبَتُهُ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مُجَالَسَةُ اَلْأَشْرَارِ تُورِثُ سُوءَ اَلظَّنِّ بِالْأَخْيَارِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ بِئْسَ اَلزَّادُ إِلَى اَلْمَعَادِ اَلْعُدْوَانُ عَلَى اَلْعِبَادِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قِيمَةُ كُلِّ اِمْرِئٍ مَا يُحْسِنُهُ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ اَلْمَرْءُ مَخْبُوءٌ تَحْتَ لِسَانِهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَا هَلَكَ اِمْرُؤٌ عَرَفَ قَدْرَهُ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ اَلتَّدْبِيرُ قَبْلَ اَلْعَمَلِ يُؤْمِنُكَ مِنَ اَلنَّدَمِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَنْ وَثِقَ بِالزَّمَانِ صُرِعَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ خَاطَرَ بِنَفْسِهِ مَنِ اِسْتَغْنَى بِرَأْيِهِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قِلَّةُ اَلْعِيَالِ أَحَدُ اَلْيَسَارَيْنِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَنْ دَخَلَهُ اَلْعُجْبُ هَلَكَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَنْ أَيْقَنَ بِالْخَلَفِ جَادَ بِالْعَطِيَّةِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ زِدْنِي يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَنْ رَضِيَ بِالْعَافِيَةِ مِمَّنْ دُونَهُ رُزِقَ اَلسَّلاَمَةَ مِمَّنْ فَوْقَهُ قَالَ فَقُلْتُ حَسْبِي .
زبان ترجمه:

الأمالی (للصدوق) / ترجمه کمره ای ;  ج ۱  ص ۴۴۷

9 - امير المؤمنين (عليه السّلام) فرمود هميشه حال مردم خوبست تا با هم تفاوت دارند و چون برابر شوند هلاكند (عبد العظيم حسنى راوى حديث از امام رضا (عليه السّلام) ميگويد) باو عرضكردم بيفزا فرمود پدرم از جدم از پدرانش روايت كردند كه امير المؤمنين (عليه السّلام) فرمود اگر براز هم آگاه ميشديد همديگر را بخاك نمى‌سپرديد گويد گفتم برايم بيفزا يا ابن رسول اللّٰه فرمود پدرم از جدم از پدرانش باز گفت كه امير المؤمنين (عليه السّلام) فرمود شما نمى‌توانيد همه مردم را بمال خود خوشنود كنيد پس آنها را بخوشروئى و خوش برخوردى خشنود داريد كه من از رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) شنيدم ميفرمود مال شما بهمه مردم رسانيست پس اخلاق خود را بآنها برسانيد گويد گفتم يا ابن رسول اللّٰه بيفزا برايم فرمود پدرم از جدم از پدرانش برايم باز گفت كه امير المؤمنين فرمود هر كه از زمانه گله كند گله او بدرازا كشد، گفتم برايم بيفزا يا ابن رسول اللّٰه فرمود پدرم از جدم از پدرانش برايم باز گفت كه امير المؤمنين (عليه السّلام) فرمود همنشينى بدان باعث بدگمانى بنيكانست، گويد گفتم يا ابن رسول اللّٰه برايم بيفزا فرمود پدرم از جدم از پدرانش باز گفت بمن كه امير المؤمنين (عليه السّلام) فرمود چه بد توشه ايست براى معاد ستم بر عباد گويد گفتم يا ابن رسول اللّٰه برايم بيفزا فرمود پدرم از جدم از پدرانش برايم باز گفت كه امير المؤمنين (عليه السّلام) فرمود ارزش هر مردى كاريست كه در آن استاد باشد گفتم يا ابن رسول اللّٰه برايم بيفزا فرمود پدرم از جدم از پدرانش باز گفت كه امير المؤمنين (عليه السّلام) فرمود مرد زير زبانش پنهانست - و امام رضا در جواب او بهمين سند احاديث زير را هم از امير المؤمنين (عليه السّلام) بيان كرده است. 1 - مردى كه اندازه خود را بداند هلاك نشود. 2 - تدبير پيش از كار تو را از پشيمانى آسوده دارد، 3 - هر كه بزمانه پشت دهد بزمين ميخورد. 4 - خود رأى خويش را در خطر اندازد. 5 - كمى عيال هم يكى از دو وسعت است. 6 - هر كه را خود بينى بر سر آيد نابود گردد. 7 - هر كه بداند جاى گزين دارد عطا بخش است. 8 - هر كه بعافيت زير دستش خشنود است از بالا دست خود سالم ماند - در اينجا حضرت عبد العظيم عرضكرد مرا بس است.

divider

الأمالی (للصدوق) / ترجمه هدایتی ;  ج ۲  ص ۱۸۷

9.عبد العظيم حسنى مى‌گويد:امام رضا از على عليه السّلام روايت فرمود:مردم تا آن‌گاه كه با هم تفاوت‌هايى دارند،روابطشان نيكوست.اما آنگاه كه باهم برابر شوند،نابود خواهند شد.به حضرت رضا گفتم:باز هم بگوى.امام رضا عليه السّلام فرمود:پدرم از پدران خويش چنين روايت كردند كه امير مؤمنان عليه السّلام فرمود:اگر شما از اسرار هم آگاهى داشتيد،يكديگر را هيچ‌گاه به خاك نمى‌سپرديد.گفتم:باز هم بگوى اى پسر پيامبر خدا.فرمود:پدرم از پدران خويش روايت كرد كه على عليه السّلام فرمود:شما هرگز توانايى نداريد كه ديگران را با ثروت خود جذب كنيد؛پس بابشاش بودن و نيكورفتارى آنان را جذب كنيد.من از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه فرمود:دارايى شما به همه مردم نمى‌رسد،پس زيبايى اخلاقتان را به آنان بسپاريد.گفتم:اى پسر پيامبر خدا!باز هم بگوى.فرمود:پدرم از پدران خويش روايت كرد كه على عليه السّلام فرمود:هركس از روزگار گلايه داشته باشد،گلايه او دراز خواهد شد. گفتم:اى پسر پيامبر خدا!باز هم بگوى.فرمود:پدرم از پدران خويش روايت فرمود:كه امير مؤمنان عليه السّلام فرمود:همنشين شدن با افراد ناشايست باعث سوءتفاهم به شايستگان است.گفتم:اى پسر پيامبر خدا!باز هم بگوى.فرمود:پدرم از پدران خويش روايت كرد كه على عليه السّلام فرمود:چه زشت توشه‌اى است ظلم‌كردن به بندگان خدا.گفتم:اى پسر پيامبر خدا!باز هم بگوى.فرمود:پدرم از پدران خويش روايت كرد كه على عليه السّلام فرمود:منزلت هر شخصى به مهارت او بستگى دارد.گفتم:اى پسر پيامبر خدا!باز هم بگوى.فرمود:پدرم از پدران خويش روايت كرد كه على عليه السّلام انسان در زير زبان خود نهان شده است.
براساس همين سند حديث،حضرت رضا عليه السّلام در پاسخ جناب عبد العظيم حسنى عليه السّلام سخنان ديگرى را از امير مؤمنان عليه السّلام روايت كرده است كه اكنون مى‌گذرد:
1.كسى‌كه جايگاه خود را تشخيص دهد،نابود نمى‌شود.
2.تدبير پيش از كوشش باعث آسودگى خيال از پشيمانى است.
3.هركس به روزگار تكيه زند،شكست مى‌خورد.
4.شخص خودپسند خويشتن را آسيب‌پذير مى‌سازد.
5.اندك بودن افراد خانوار،يكى از دو فراخى در زندگى است.
6.خودبينى به سراغ هركس آيد،او را هلاك مى‌كند.
7.هركس اطمينان داشته باشد كه بخشش او جايگزينى دارد،بخشنده خواهد شد.
8.هركس تمايل دارد كه فرودست او در سلامت و آسايش بماند،فرادست به او آسيب نخواهد رساند.
در اين هنگام بود كه عبد العظيم حسنى گفت:آنچه فرمودى مرا بسنده است.

divider