شناسه حدیث :  ۴۳۹۸۶۲

  |  

نشانی :  الأمالی (للصدوق)  ,  جلد۱  ,  صفحه۳۲۰  

عنوان باب :   المجلس الثاني و الخمسون

معصوم :   امام باقر (علیه السلام) ، امیرالمؤمنین (علیه السلام)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِصَامٍ [عَاصِمٍ] اَلْكُلَيْنِيُّ رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ مَعْنٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ عَاتِكَةَ عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ اَلنَّضْرِ اَلْفِهْرِيِّ عَنْ عَمْرٍو اَلْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عَمْرِو بْنِ شِمْرٍ عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ اَلْجُعْفِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي خُطْبَةٍ خَطَبَهَا وَ ذَلِكَ حِينَ فَرَغَ مِنْ جَمْعِ اَلْقُرْآنِ فَقَالَ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِي أَعْجَزَ اَلْأَوْهَامَ أَنْ يَنَالَ إِلاَّ وُجُودَهُ وَ حَجَبَ اَلْعُقُولَ أَنْ تَتَخَيَّلَ ذَاتَهُ فِي اِمْتِنَاعِهَا مِنَ اَلشَّبَهِ وَ اَلشَّكْلِ بَلْ هُوَ اَلَّذِي لَمْ يَتَفَاوَتْ فِي ذَاتِهِ وَ لَمْ يَتَبَعَّضْ بِتَجْزِيَةِ اَلْعَدَدِ فِي كَمَالِهِ فَارَقَ اَلْأَشْيَاءَ لاَ عَلَى اِخْتِلاَفِ اَلْأَمَاكِنِ وَ تَمَكَّنَ مِنْهَا لاَ عَلَى اَلْمُمَازَجَةِ وَ عَلِمَهَا لاَ بِأَدَاةٍ لاَ يَكُونُ اَلْعِلْمُ إِلاَّ بِهَا وَ لَيْسَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ مَعْلُومِهِ عِلْمٌ غَيْرُهُ إِنْ قِيلَ كَانَ فَعَلَى تَأْوِيلِ أَزَلِيَّةِ اَلْوُجُودِ وَ إِنْ قِيلَ لَمْ يَزَلْ فَعَلَى تَأْوِيلِ نَفْيِ اَلْعَدَمِ فَسُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى عَنْ قَوْلِ مَنْ عَبَدَ سِوَاهُ وَ اِتَّخَذَ إِلَهاً غَيْرَهُ عُلُوّاً كَبِيراً نَحْمَدُهُ بِالْحَمْدِ اَلَّذِي اِرْتَضَاهُ لِخَلْقِهِ وَ أَوْجَبَ قَبُولَهُ عَلَى نَفْسِهِ وَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ شَهَادَتَانِ تَرْفَعَانِ وَ تُضَاعِفَانِ اَلْعَمَلَ خَفَّ مِيزَانٌ تُرْفَعَانِ مِنْهُ وَ ثَقُلَ مِيزَانٌ تُوضَعَانِ فِيهِ وَ بِهِمَا اَلْفَوْزُ بِالْجَنَّةِ وَ اَلنَّجَاةُ مِنَ اَلنَّارِ وَ اَلْجَوَازُ عَلَى اَلصِّرَاطِ وَ بِالشَّهَادَتَيْنِ تَدْخُلُونَ اَلْجَنَّةَ وَ بِالصَّلاَةِ تَنَالُونَ اَلرَّحْمَةَ فَأَكْثِرُوا مِنَ اَلصَّلاَةِ عَلَى نَبِيِّكُمْ وَ آلِهِ « إِنَّ اَللّٰهَ وَ مَلاٰئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى اَلنَّبِيِّ يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَ سَلِّمُوا تَسْلِيماً » أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّهُ لاَ شَرَفَ أَعْلَى مِنَ اَلْإِسْلاَمِ وَ لاَ كَرَمَ أَعَزُّ مِنَ اَلتَّقْوَى وَ لاَ مَعْقِلَ أَحْرَزُ مِنَ اَلْوَرَعِ وَ لاَ شَفِيعَ أَنْجَحُ مِنَ اَلتَّوْبَةِ وَ لاَ كَنْزَ أَنْفَعُ مِنَ اَلْعِلْمِ وَ لاَ عِزَّ أَرْفَعُ مِنَ اَلْحِلْمِ وَ لاَ حَسَبَ أَبْلَغُ مِنَ اَلْأَدَبِ وَ لاَ نَصَبَ أَوْضَعُ مِنَ اَلْغَضَبِ وَ لاَ جَمَالَ أَزْيَنُ مِنَ اَلْعَقْلِ وَ لاَ سَوْءَةَ أَسْوَأُ مِنَ اَلْكَذِبِ وَ لاَ حَافِظَ أَحْفَظُ مِنَ اَلصَّمْتِ وَ لاَ لِبَاسَ أَجْمَلُ مِنَ اَلْعَافِيَةِ وَ لاَ غَائِبَ أَقْرَبُ مِنَ اَلْمَوْتِ أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّهُ مَنْ مَشَى عَلَى وَجْهِ اَلْأَرْضِ فَإِنَّهُ يَصِيرُ إِلَى بَطْنِهَا وَ اَللَّيْلُ وَ اَلنَّهَارُ مُسْرِعَانِ فِي هَدْمِ اَلْأَعْمَارِ وَ لِكُلِّ ذِي رَمَقٍ قُوتٌ وَ لِكُلِّ حَبَّةٍ آكِلٌ وَ أَنْتَ قُوتُ اَلْمَوْتِ وَ إِنَّ مَنْ عَرَفَ اَلْأَيَّامَ لَمْ يَغْفُلْ عَنِ اَلاِسْتِعْدَادِ لَنْ يَنْجُوَ مِنَ اَلْمَوْتِ غَنِيٌّ بِمَالِهِ وَ لاَ فَقِيرٌ لِإِقْلاَلِهِ أَيُّهَا اَلنَّاسُ مَنْ خَافَ رَبَّهُ كَفَّ ظُلْمَهُ وَ مَنْ لَمْ يَرْعَ فِي كَلاَمِهِ أَظْهَرَ هَجْرَهُ وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفِ اَلْخَيْرَ مِنَ اَلشَّرِّ فَهُوَ بِمَنْزِلَةِ اَلْبَهِيمَةِ مَا أَصْغَرَ اَلْمُصِيبَةَ مَعَ عِظَمِ اَلْفَاقَةِ غَداً هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ وَ مَا تَنَاكَرْتُمْ إِلاَّ لِمَا فِيكُمْ مِنَ اَلْمَعَاصِي وَ اَلذُّنُوبِ فَمَا أَقْرَبَ اَلرَّاحَةَ مِنَ اَلتَّعَبِ وَ اَلْبُؤْسَ مِنَ اَلنَّعِيمِ وَ مَا شَرٌّ بِشَرٍّ بَعْدَهُ اَلْجَنَّةُ وَ مَا خَيْرٌ بِخَيْرٍ بَعْدَهُ اَلنَّارُ وَ كُلُّ نَعِيمٍ دُونَ اَلْجَنَّةِ مَحْقُورٌ وَ كُلُّ بَلاَءٍ دُونَ اَلنَّارِ عَافِيَةٌ .
زبان ترجمه:

الأمالی (للصدوق) / ترجمه کمره ای ;  ج ۱  ص ۳۲۰

9 - اين خطبه را امير المؤمنين نه روز پس از وفات پيغمبر هنگام فراغت از جمع قرآن ايراد نمود: سپاس خدائى را سزاست كه هر وهمى در باره او درمانده است جز اينكه هستى او را درك كند و هر خردى نارسا است از تصور كنه او چون مانند و هم شكلى ندارد بلكه او را در حاق ذات خود تفاوتى نيست (جنس و فصل ندارد) و در كمال خويش شماره پذير نيست از همه چيز جداست نه از راه اختلاف در مكان و با همه چيز برجاست نه بآميزش با آن همه چيز را داند نه بابزار (چون چشم و گوش..) هر چيز خود بخود پيش او دانسته است ميان او و آنچه داند دانشى فاصله نيست (علم حضورى چون علم انسان بخودش) اگر گفته شود بود مقصود ازليت وجود او است (نه اخبار از زمان گذشته) اگر گفته شود خواهد بود مقصود نفى نيستى مطلق از او است (نه اخبار از آينده او) منزه و برتر است از گفتار هر كه جز او را پرستد و جز او معبودى گيرد برترى بى‌اندازه او را سپاس گوئيم چنانچه از آفريده‌هاى خود پسندد و پذيرش آن را بر خود بايست داند و گواهم كه نيست معبود حقى جز خدا يگانه است، شريك ندارد و گواهم كه محمد بنده و رسول او است دو گواهى كه بالا برند و دو چندان كنند عمل را سبكست ميزانى كه از آن بردارندشان و سنگينست ميزانى كه در آن گذارندشان باين دو ببهشت كامجو شوند و از آتش رها گردند و از صراط‍‌ بگذرند و بشهادتين ببهشت روند و با نماز برحمت رسند بسيار بر پيغمبر و آلش صلوات فرستيد زيرا خدا و فرشتگان بر پيغمبر صلوات دارند ايا كسانى كه ايمان آورديد رحمت طلبيد برايش و درود فراوان فرستيد ايا مردم شرفى برتر از اسلام نيست و كرمى عزيزتر از تقوى و پناهگاهى مصون‌تر از ورع و شفيعى ناجح‌تر از توبه و گنجى سودمندتر از دانش و آبروئى بلندتر از بردبارى و حسبى شيواتر از ادب و رنجى پست‌كننده كننده‌تر از غضب و زيبائى آراسته‌تر از خرد و زشتيى بدتر از دروغ و نگهدارى بهتر از خموشى و جامه‌اى زيباتر از عافيت و غايبى نزديكتر از مرگ ايا مردم هر كه روى زمين راه مى‌رود بشكم آن فرو مى‌شود، شب و روز شتاب دارند در ويران كردن عمر، هر كس را رمقى در تن است خوراكى دارد و هر دانه را خورنده ايست و تو خود خوراك مرگى و هر كه طبع زمانه را داند از آمادگى غفلت نورزد هيچ توانگرى از مرگ بمال خود نتواند رها شد و هيچ فقيرى بندارى، ايا مردم هر كه از پروردگارش ترسد از ستم دست باز گيرد و هر كه سخنش را نسنجد ناهنجاريش پديدار گردد هر كه نيك از بد نشناسد چون جانور است هر مصيبتى بسيار كوچك است نسبت ببزرگى فاقه در فرداى قيامت هيهات هيهات اين خود نشناسى شماها براى معاصى و گناهان شما است چه اندازه نزديك است راحت بتعب و سختى بنعمت اگر بهشت دنبال باشد بدى نيست و اگر آتش دنبال باشد خوبى تصور نشود هر نعمتى برابر بهشت اندك و ناچيز است و هر بلائى برابر دوزخ عافيت است.

divider

الأمالی (للصدوق) / ترجمه هدایتی ;  ج ۱  ص ۵۳۹

9.نه روز از وفات پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله سپرى شده بود و نيز كار گردآورى آيات قرآن به پايان رسيده بود كه امير مؤمنان عليه السّلام اين سخنان را فرمود:ستايش و سپاس ويژه خداوندى است كه هروهم درباره آن ناتوان بوده مگر آنكه هستى‌اش را به درستى بشناسد و هرعقلى در تصور صفات او نارسايى دارد.زيرا عقول همانند اوهام صورتى ندارند و او را در آفرينش ذات خويش تفاوتى نيست و در كمال خود شمارپذير نيست. خدا از همه اشيا جداست.نه از طريق اينكه در مكان مختلف است.و او همراه همه اشياست.نه به‌گونه‌اى كه با آن‌ها درهم آميزد.با آن،همه‌چيز را آگاه مى‌شود،اما نه به كمك ابزارى كه آدميان به كار مى‌برند.هرچيزى خود به خود نزد او معلوم است.ميان او و علم او هيچ‌چيز فاصله نيافتاده است.اگر گويند خدا بود مراد ازلى بودن وجود اوست و اگر گويند خداوند خواهد بود،مراد نفى نيستى مطلق از ذات اوست.خداوند از سخن هركس كه غير او را پرستش مى‌كند منزه و برتر است.او را بى‌نهايت سپاس و ستايش‌گزاريم كه از آفريدگان خويش طلبد و اجابت آن را حقى بر خود شمارد.
شهادت مى‌دهم كه غير خداى يكتا معبود شايسته‌اى نيست و نيز او شريكى ندارد.و شهادت مى‌دهم كه محمد صلّى اللّه عليه و آله بنده و فرستاده اوست.اين شهادت‌ها اعمال را بالا برده و آن را در ارزش دوچندان مى‌كند.چه بى‌مقدار است ترازويى كه اين دو را از آن بردارند و چه سنگين است ترازويى كه اين دو را در آن گذارند.از رهگذر اين دو گواهى است كه به بهشت دست مى‌يابند و كامياب مى‌شوند و از آتش دوزخ نجات مى‌يابند و از پل صراط‍‌ مى‌گذرند و وارد بهشت مى‌شوند و با صلوات به رحمت نزديك مى‌شوند.پس بر پيامبر و خاندان او زياد صلوات فرستيد؛چرا كه خداوند و فرشتگان بر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله صلوات مى‌فرستند.اى مؤمنان!براى پيامبر درخواست رحمت كنيد و بر او سلام بسيار فرستيد.
اى مردم!شرافتى برتر از اسلام نيست و كرامتى ارجمندتر از تقوا نيست و پناهى آسيب‌ناپذيرتر از پاكدامنى و شفاعت‌گرى تأثيرگذارتر از توبه و گنجى مفيدتر از علم و اعتبارى بالاتر از حلم و حسبى شيواتر از ادب‌ورزى و گرفتارى خوارسازتر از خشم و جمالى آراسته‌تر از عقل و قباحتى زشت از دروغ و نگهبانى نيكوتر از سكوت و لباسى بهتر از عافيت و پنهانى نزديك‌تر از مرگ.
اى مردم!هركس بر روى زمين قدم برمى‌دارد،سرانجام به درون آن خواهد رفت.روز و شب در ويران‌كردن عمر آدمى شتاب مى‌كنند.هركس را كه توانى است،غذايى دارد و هردانه خوراكى را خورنده‌اى است.و اى انسان تو نيز خوراك مرگ و نيستى خواهى بود. هركس كه از طبيعت روزگار آگاه باشد،هرگز از مهيا شدن براى مرگ غفلت‌زده نمى‌شود. هيچ دارايى به سبب ثروت خويش از چنگ مرگ رها نخواهد شد و هيچ تنگدستى به خاطر بينوايى خود.
اى مردم!هركس از پروردگار خود پروا داشته باشيد از ستمگرى دست بكشيد و هركس سخن خويش را در ترازو نگذارد،زشتى‌اش آشكار خواهد شد.هركس خوب و بد را از هم جدا نكند،همانند جانورى است.هرگرفتارى در مقايسه با گرفتارى آدمى در رستاخيز بس ناچيز خواهد بود.چه دور است!چه دور است!نادانى شما نسبت به خويشتن به دليل بزهكارى‌تان است.چقدر آسايش به دشوارى نزديك است و نيز مشقت به نعمت.اگر درپى آن بهشت باشد،شر نخواهد بود و اگر درپى آن آتش دوزخ باشد،خيرى به نظر نمى‌آيد.بى‌گمان هرنعمت در مقايسه با بهشت كم و ناچيز خواهد بود و هربلا در مقايسه با دوزخ عين عافيت خواهد بود.

divider