شناسه حدیث :  ۴۳۹۷۱۴

  |  

نشانی :  الأمالی (للصدوق)  ,  جلد۱  ,  صفحه۲۴۱  

عنوان باب :   المجلس الثاني و الأربعون

معصوم :   مضمر

حَدَّثَنَا أَبِي رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ وَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ اَلْحِمْيَرِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ اَلْبَرْقِيِّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ يَزِيدَ اَلنَّيْسَابُورِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ اَلْهَاشِمِيُّ عَنْ عَبْدِ اَلْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أُسَيْدِ بْنِ صَفْوَانَ صَاحِبِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ: لَمَّا كَانَ اَلْيَوْمُ اَلَّذِي قُبِضَ فِيهِ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ اِرْتَجَّ اَلْمَوْضِعُ بِالْبُكَاءِ وَ دَهِشَ اَلنَّاسُ كَيَوْمٍ قُبِضَ فِيهِ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ جَاءَ رَجُلٌ بَاكٍ وَ هُوَ مُتَسَرِّعٌ مُسْتَرْجِعٌ وَ هُوَ يَقُولُ اَلْيَوْمَ اِنْقَطَعَتْ خِلاَفَةُ اَلنُّبُوَّةِ حَتَّى وَقَفَ عَلَى بَابِ اَلْبَيْتِ اَلَّذِي فِيهِ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ رَحِمَكَ اَللَّهُ يَا أَبَا اَلْحَسَنِ كُنْتَ أَوَّلَ اَلْقَوْمِ إِسْلاَماً وَ أَخْلَصَهُمْ إِيمَاناً وَ أَشَدَّهُمْ يَقِيناً وَ أَخْوَفَهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَعْظَمَهُمْ عَنَاءً وَ أَحْوَطَهُمْ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ آمَنَهُمْ عَلَى أَصْحَابِهِ وَ أَفْضَلَهُمْ مَنَاقِبَ وَ أَكْرَمَهُمْ سَوَابِقَ وَ أَرْفَعَهُمْ دَرَجَةً وَ أَقْرَبَهُمْ مِنْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ أَشْبَهَهُمْ بِهِ هَدْياً وَ خَلْقاً وَ سَمْتاً وَ فِعْلاً وَ أَشْرَفَهُمْ مَنْزِلَةً وَ أَكْرَمَهُمْ عَلَيْهِ فَجَزَاكَ اَللَّهُ عَنِ اَلْإِسْلاَمِ وَ عَنْ رَسُولِهِ وَ عَنِ اَلْمُسْلِمِينَ خَيْراً قَوِيتَ حِينَ ضَعُفَ أَصْحَابُهُ وَ بَرَزْتَ حِينَ اِسْتَكَانُوا وَ نَهَضْتَ حِينَ وَهَنُوا وَ لَزِمْتَ مِنْهَاجَ رَسُولِهِ إِذْ هَمَّ أَصْحَابُهُ كُنْتَ خَلِيفَتَهُ حَقّاً لَمْ تُنَازَعْ وَ لَمْ تَضْرَعْ بِرَغْمِ اَلْمُنَافِقِينَ وَ غَيْظِ اَلْكَافِرِينَ وَ كَرْهِ اَلْحَاسِدِينَ وَ ضَغَنِ اَلْفَاسِقِينَ فَقُمْتَ بِالْأَمْرِ حِينَ فَشِلُوا وَ نَطَقْتَ حِينَ تَتَعْتَعُوا وَ مَضَيْتَ بِنُورِ اَللَّهِ إِذْ وَقَفُوا فَاتَّبَعُوكَ فَهُدُوا وَ كُنْتَ أَخْفَضَهُمْ صَوْتاً وَ أَعْلاَهُمْ فَرْقاً وَ أَقَلَّهُمْ كَلاَماً وَ أَصْوَبَهُمْ مَنْطِقاً وَ أَكْثَرَهُمْ رَأْياً وَ أَشْجَعَهُمْ قَلْباً وَ أَشَدَّهُمْ يَقِيناً وَ أَحْسَنَهُمْ عَمَلاً وَ أَعْرَفَهُمْ بِالْأُمُورِ كُنْتَ وَ اَللَّهِ لِلدِّينِ يَعْسُوباً - أَوَّلاً حِينَ تَفَرَّقَ اَلنَّاسُ وَ آخِراً حِينَ فَشِلُوا كُنْتَ لِلْمُؤْمِنِينَ أَباً رَحِيماً إِذْ صَارُوا عَلَيْكَ عِيَالاً فَحَمَلْتَ أَثْقَالَ مَا عَنْهُ ضَعُفُوا وَ حَفِظْتَ مَا أَضَاعُوا وَ وَعَيْتَ [رَعَيْتَ] مَا أَهْمَلُوا وَ شَمَّرْتَ إِذِ اِجْتَمَعُوا وَ عَلَوْتَ إِذْ هَلِعُوا وَ صَبَرْتَ إِذْ أَشْرَعُوا وَ أَدْرَكْتَ إِذْ تَخَلَّفُوا [مَا عَنْهُ تَخَلَّفُوا] وَ نَالُوا بِكَ مَا لَمْ يَحْتَسِبُوا كُنْتَ لِلْكَافِرِينَ عَذَاباً صَبّاً [مُبِيناً] وَ لِلْمُؤْمِنِينَ غَيْثاً وَ خِصْباً فَطَرْتَ وَ اَللَّهِ نَعْمَاهَا وَ فُزْتَ بِحِبَائِهَا وَ أَحْرَزْتَ سَوَابِقَهَا وَ ذَهَبْتَ بِفَضَائِلِهَا لَمْ تُفْلَلْ حُجَّتُكَ وَ لَمْ يَزِغْ قَلْبُكَ وَ لَمْ تَضْعُفْ بَصِيرَتُكَ وَ لَمْ تَجْبُنْ نَفْسُكَ وَ لَمْ تَخُنْ كُنْتِ كَالْجَبَلِ لاَ تُحَرِّكُهُ اَلْعَوَاصِفُ وَ لاَ تُزِيلُهُ اَلْقَوَاصِفُ وَ كُنْتَ كَمَا قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ضَعِيفاً فِي بَدَنِكَ قَوِيّاً فِي أَمْرِ اَللَّهِ مُتَوَاضِعاً فِي نَفْسِكَ عَظِيماً عِنْدَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ كَبِيراً فِي اَلْأَرْضِ جَلِيلاً عِنْدَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَمْ يَكُنْ لِأَحَدٍ فِيكَ مَهْمَزٌ وَ لاَ لِقَائِلٍ فِيكَ مَغْمَزٌ وَ لاَ لِأَحَدٍ فِيكَ مَطْمَعٌ وَ لاَ لِأَحَدٍ عِنْدَكَ هَوَادَةٌ اَلضَّعِيفُ اَلذَّلِيلُ عِنْدَكَ قَوِيٌّ عَزِيزٌ حَتَّى تَأْخُذَ لَهُ بِحَقِّهِ وَ اَلْقَوِيُّ اَلْعَزِيزُ عِنْدَكَ ضَعِيفٌ ذَلِيلٌ حَتَّى تَأْخُذَ مِنْهُ اَلْحَقَّ وَ اَلْقَرِيبُ وَ اَلْبَعِيدُ عِنْدَكَ فِي ذَلِكَ سَوَاءٌ شَأْنُكَ اَلْحَقُّ وَ اَلصِّدْقُ وَ اَلرِّفْقُ وَ قَوْلُكَ حُكْمٌ وَ حَتْمٌ وَ أَمْرُكَ حِلْمٌ وَ حَزْمٌ وَ رَأْيُكَ عِلْمٌ وَ عَزْمٌ فَأَقْلَعْتَ وَ قَدْ نَهَجَ اَلسَّبِيلُ وَ سَهُلَ اَلْعَسِيرُ وَ أَطْفَأَتِ اَلنِّيرَانُ فَاعْتَدَلَ بِكَ اَلدِّينُ وَ قَوِيَ بِكَ اَلْإِسْلاَمُ وَ اَلْمُؤْمِنُونَ وَ سَبَقْتَ سَبْقاً بَعِيداً وَ أَتْعَبْتَ مَنْ بَعْدَكَ تَعَباً شَدِيداً فَجَلَّلْتَ عَنِ اَلْبُكَاءِ وَ عَظُمَتْ رَزِيَّتُكَ فِي اَلسَّمَاءِ وَ هَدَّتْ مُصِيبَتُكَ اَلْأَنَامَ فَ‍ « إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ رٰاجِعُونَ » رَضِينَا عَنِ اَللَّهِ قَضَاءَهُ وَ سَلَّمْنَا لِلَّهِ أَمْرَهُ فَوَ اَللَّهِ لَنْ يُصَابَ اَلْمُسْلِمُونَ بِمِثْلِكَ أَبَداً كُنْتَ لِلْمُؤْمِنِينَ كَهْفاً حَصِيناً [حِصْناً] وَ عَلَى اَلْكَافِرِينَ غِلْظَةً وَ غَيْظاً فَأَلْحَقَكَ اَللَّهُ بِنَبِيِّهِ وَ لاَ حَرَمَنَا أَجْرَكَ وَ لاَ أَضَلَّنَا بَعْدَكَ وَ سَكَتَ اَلْقَوْمُ حَتَّى اِنْقَضَى كَلاَمُهُ وَ بَكَى وَ أَبْكَى أَصْحَابَ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثُمَّ طَلَبُوهُ فَلَمْ يُصَادِفُوهُ .
زبان ترجمه:

الأمالی (للصدوق) / ترجمه کمره ای ;  ج ۱  ص ۲۴۲

11 - اسيد بن صفوان صاحب رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) گويد روزى كه امير المؤمنين از دنيا رفت سراسر كوفه را گريه از جا كند و چون روزى كه رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) وفات كرد مردم همه بيخود و هراسان بودند و مردى گريان و شتابان آمد« إِنّٰا لِلّٰهِ‌ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ‌ رٰاجِعُونَ‌ » گفت و اين نطق را ايراد كرد كه امروز ز خلافت نبوت منقطع شد و آمد بر در آن خانه‌اى كه امير المؤمنين بود ايستاد و گفت، درود بر تو اى أبو الحسن در اسلام از همه پيش بودى و در ايمان مخلصتر و در يقين سخت‌تر و از خداى عز و جل ترسان‌تر و رنجبرتر و نسبت برسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) نگاهدارتر و بر اصحابش امين‌تر و در مناقب از همه برتر و در سوابق درخشان‌تر و بلند درجه‌تر و به رسول خدا نزديكتر و در روش و خلق و سيماء و كردار بدو مانندتر و در منزلت شريف‌تر و نزد او گراميتر خدا تو را از اسلام و از رسول اسلام و از مسلمانان پاداش نيك دهد و تو نيرومند بودى آنجا كه اصحابش ناتوان بودند و بميدان ميرفتى آنجا كه برجا ميماندند و قيام ميكردى آنجا كه سستى ميكردند و به راه رسول خدا چسبيدى آنجا كه ديگران كج دلى كردند تو خليفه بر حق و بى‌منازع و بى‌همتاى اوئى برغم منافقان و خشم كافران و بد آمد حسودان و كينه‌ورزى فاسقان تا قيام بكار كردى گاهى كك سست شدند و سخن كردى گاهى كك در ماندند و بنور حق پيش رفتى گاهى كك توقف كردند و پيروى تو كردند تا ره يافتند، تو از همه نرم‌آوازتر و سرفرازتر و كم‌سخنتر و درست گفتارتر و پرنظرتر و دلدارتر و سخت يقين‌تر و خوش كردارتر و بامور شناساتر بودى تو بخدا اول مدافع دين بودى گاهى كك از هم پاشيدند و آخرين مدافع وقتى كه شل ميشدند، تو پدر مهربان مؤمنان بودى گاهى كك زمامدار آنها شدى و بر دوش گرفتى مسئوليتى كه از آن ناتوان بودند و حفظ‍‌ كردى آنچه را ضايع كردند و بخاطر سپردى آنچه را اهمال كردند و دامن همت بكمر زدى گاهى كك اجتماع كردند و سربلندى كردى وقتى زبونى كردند و شكيبا بودى وقتى شروع بكار كردند و تو بمقصد رسيدى گاهى كك در راه ماندند و بوسيله تو رسيدند بآنچه گمان نميبردند براى كافران عذابى آشكار بودى و براى مؤمنان باران رحمت و فرا پريدى بخدا تا كنگره ناپيداى آن و كامجو شدى ببخشش آن و سوابق آن را محرز كردى و فضائل آن را در بردى دليلت نارسا نبود و دلت كج نشد و بينائيت ناتوان نگرديد و دلت نترسيد و خيانت نكردى چون كوهى بودى كه گردبادش نجنباند و طوفانش از جا نكند و بودى چنانچه پيغمبر فرمود ناتوان در تن و نيرومند در امر خدا و متواضع در باره خود و بزرگ بدرگاه خداى عز و جل و والا در زمين و سرور در نظر مؤمنين براى احدى جاى اشاره و بدگوئى در تو نبود و نه طمع در تو و نه مسامحه كارى، ناتوان خوار نزد تو توانا و عزيز بود تا حقش را بگيرى و تواناى عزيز نزد تو خوار و ناتوان بود تا حق را از او بگيرى خويش و بيگانه از نظر عدالت در پيش تو برابر بودند شيوه‌ات درستى و راستى و نرمى و گفته‌ات حكم و حتم و دستورت طبق حكم و حزم و رأيت دانش و عزم بود تو كفر را از بن كندى و راه تا پاك و سختى هموار شد و آتش خاموش گرديد، دين بتو استوار شد و اسلام بتو نيرومند گرديد و هم مؤمنان، بسيار پيش رفتى و جا گيران خود را در رنج فراوان انداختى تو والاتر از گريه و مصيبت تو در آسمان بزرگ و براى مردم پشت شكن است« إِنّٰا لِلّٰهِ‌ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ‌ رٰاجِعُونَ‌ ». راضى هستيم بقضاى خدا و تسليم امر اوئيم بخدا مسلمانان داغدار چون تو هرگز نشوند براى مؤمنان پناهگاه و دژى بودى و نسبت بكفار سختى و خشم، خدا تو را به پيغمبرش برساند و ما را از از مزد عزادارى تو محروم نكند و پس از تو گمراه نسازد، همه مردم خاموش بودند تا سخنش به پايان رسيد و گريست و اصحاب رسول خدا را گريانيد سپس ناپديد شد و او را جستند و نيافتند.

divider

الأمالی (للصدوق) / ترجمه هدایتی ;  ج ۱  ص ۴۰۷

11.اسيد بن صفوان كه مصاحب پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله بود،مى‌گويد:روزى كه امير مؤمنان عليه السّلام چشم از جهان بست،سرتاسر كوفه گريان بودند همانند روزى كه پيامبر خدا از دنيا رحلت نمود.مردم همه بى‌خود و ترسان بودند كه شخصى در حاليكه اشك مى‌ريخت و شتاب داشت،نزديك آمد و گفت: «إِنّٰا لِلّٰهِ‌ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ‌ رٰاجِعُونَ‌ » .و اين سخن را پراكند كه امروز رشته نبوت بريده شد.او بر در خانه امير مؤمنان ايستاد و چنين گفت: سلام بر تو اى ابو الحسن كه در اسلام از همه پيشتازتر بودى و در ايمان بااخلاص‌تر و در يقين استوارتر و از خداوند ترسان‌تر و كوشاتر و نسبت به پيامبر نگهبان‌تر و بر ياران او امانت‌دارتر و در مناقب برگزيده‌تر از همگان و در پيشينه‌ها تابان‌تر و بلندمرتبه‌تر و به رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله نزديك‌تر و در سنت و اخلاق و سيما و رفتار به پيامبر شبيه‌تر و در منزلت شريف‌تر و در چشم پيامبر ارجمندتر.خداوند تو را از اسلام و از پيامبر اسلام و از مسلمانان جزاى نيكو بخشد.اى على!تو نيرومند بودى آنجا كه ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ناتوان بودند.آنگاه كه به ميدان جنگ مى‌شتافتى،مى‌ايستادى آنجا كه برخى سستى داشتند. تو به طريق پيامبر تمسك جستى،آنجا كه ديگران كج بودند.تو جانشين به حق و بى رقيب و بى‌همتاى پيامبرى هرچند ناخوشايند منافقان بود و خشم كافران را برانگيخت و بدخواهى حسدورزان و كينه‌توزى فاسقان.آن‌گاه به كارى برخاستى كه برخى نمى‌خواستند. آنگاه كه به سخن مى‌آمدى،ديگران در مى‌ماندند.اى على!با نور خدا جلو شتافتى،آنگاه كه ديگران بازمانده بودند و از تو پيروى مى‌كردند تا اينكه هدايت شدند.اى على تو از همگان نرم‌آهنگ‌تر و سرافرازتر و ميانه‌روتر و راست‌گفتارتر و پرنظرتر و دلدارتر و سخت‌يقين‌تر و نيك‌رفتارتر و به كارها آشناتر بودى.
اى على،سوگند به خداوند،نخستين دفاع‌گر از دين تو بودى،آن‌گاه كه از هم پراكنده شدند و آخرين دفاع‌گر بودى آنگاه كه ديگران سست مى‌شدند.اى على!تو پدر مهرورز اهل ايمان بودى،آنگاه كه پيشواى دنياى آنان شدى و مسئوليتى را پذيرفتى كه ديگران از انجام آن ناتوان ماندند و آن‌چه را در آن كوتاهى ورزيدند،نگاه داشتى و دامن همت به كمر بستى آنگاه كه گرد آمدند و تو را خواستند و سرفراز كردى،آنگاه كه ديگران فرومايگى كردند.و شكيبا بودى،هنگامى كه ديگران آغازيدند و تو به مقصود رسيدى،آنگاه كه ديگران در راه ماندند و به كمك تو به آنچه رسيدند كه نمى‌پنداشتند.براى كفرورزان عذابى آشكار شدى و براى دين ورزان باران رحمت وافر.با يارى خداوند به‌سمت خداوند تا بارگاه پنهان او پرواز كردى.و با بخشش آن كامياب شدى و پيشينه‌هاى آن را معرز كردى و فضيلت‌هاى آن را گرفتى.اى على!راهنمايى تو نارسا نبود و قلب تو هيچ‌گاه به انحراف نگراييد و بصيرت تو نيز دچار ناتوانى نشد و باطن تو دچار ترس نشده و هرگز خيانت نكردى. مانند كوهى بودى كه گردباد نتوانست آن را تكان بدهد و طوفان آن را از جا بركند.اى على!تو چنان بودى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود:ناتوان‌تر در جسم و نيرومندتر در فرمان بردن از خدا و فروتن درباره خويشتن و عظيم در پيشگاه خداوند.تو در زمين والا زيستى و در نگاه اهل ايمان مولاى بودى.براى هيچ‌كس جاى اشرات و بدگويى درباره تو نبود.و نه جاى طمع‌ورزى و نه سهل‌انگارى.آن‌كه فرودست و ناتوان بود،در پيش ارجمند و توانمند شد تا حق او بازپس بگيرى و آنكه قدرت و عزت يافته بود،در پيش تو بى‌مقدار و ناتوان شد تا حق را از او بستانى.آشنا و ناآشنا از منظر عدل در نزد تو يكسان بودند.روش تو درستى و راستى و نرمى بود و سخن تو حكمت و فرمان تو حلم و دورانديشى و دانش و اراده بود.اى على!تو كفر را از ريشه درآوردى و راه دشوار را هموار كردى و آتش فتنه را خاموش.اسلام به خاطر تو قدرت گرفت و نيز مؤمنان به سبب تو نيرومند شدند. بسيار شتافتى و ديگران را در گرفتارى فراوان جا گذاشتى.تو منزلتى فراتر از گريستن دارى و مصيبت تو در آسمان بزرگ است و براى مردم كمرشكن. إِنّٰا لِلّٰهِ‌ وَ إِنّٰا إِلَيْهِ‌ رٰاجِعُونَ‌ .ما به خواست پروردگار راضى بوده و تسليم او هستيم.سوگند به خداوند كه مسلمانان داغ كسى مانند تو را نخواهند ديد كه براى آنان پناهگاه و حصارى بودى و براى كفرورزان دشوارى و خشم.خداوند تو را به نزد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله برد.خداوند ما را از پاداش سوگوارى‌ات بى‌بهره نسازد و پس از تو سرگردان نكند.همگان ساكت بودند تا اينكه سخن او به آخر رسيد و اشك ريخت و نيز ياران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را گريان كرد و آنگاه از نظر محو شد و او را ديگر نديدند.

divider