شناسه حدیث :  ۳۱۵۸۳۷

  |  

نشانی :  الخصال  ,  جلد۱  ,  صفحه۱۹۰  

عنوان باب :   الجزء الأول باب الثلاثة جرت في بريرة مولاة عائشة ثلاث من السنن

معصوم :   امام صادق (علیه السلام) ، پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ اَلْوَلِيدِ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحَسَنِ اَلصَّفَّارُ عَنْ أَحْمَدَ وَ عَبْدِ اَللَّهِ اِبْنَيْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ اَلنَّابِ عَنْ عُبَيْدِ اَللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ اَلْحَلَبِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ ذَكَرَ: أَنَّ بَرِيرَةَ كَانَتْ عِنْدَ زَوْجٍ لَهَا وَ هِيَ مَمْلُوكَةٌ فَاشْتَرَتْهَا عَائِشَةُ فَأَعْتَقَتْهَا فَخَيَّرَهَا رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَقِرَّ عِنْدَ زَوْجِهَا وَ إِنْ شَاءَتْ فَارَقَتْهُ وَ كَانَ مَوَالِيهَا اَلَّذِينَ بَاعُوهَا قَدِ اِشْتَرَطُوا عَلَى عَائِشَةَ أَنَّ لَهُمْ وَلاَءَهَا فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ وَ صُدِّقَ عَلَى بَرِيرَةَ بِلَحْمٍ فَأَهْدَتْهُ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَعَلَّقَتْهُ عَائِشَةُ وَ قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لاَ يَأْكُلُ اَلصَّدَقَةَ فَجَاءَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ اَللَّحْمُ مُعَلَّقٌ فَقَالَ مَا شَأْنُ هَذَا اَللَّحْمِ لَمْ يُطْبَخْ قَالَتْ يَا رَسُولَ اَللَّهِ صُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ فَأَهْدَتْهُ لَنَا وَ أَنْتَ لاَ تَأْكُلُ اَلصَّدَقَةَ فَقَالَ هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ وَ لَنَا هَدِيَّةٌ ثُمَّ أَمَرَ بِطَبْخِهِ فَجَرَتْ فِيهَا ثَلاَثٌ مِنَ اَلسُّنَنِ .
زبان ترجمه:

الخصال / ترجمه مدرس گیلانی ;  ج ۱  ص ۱۴۶

-امام صادق گفته:«بريرة كنيزكى بود شوهر دار،عائشه وى را خريد و آزاد كرد،پيامبر بعد از آزادى به وى اختيار داد كه هر گاه خواسته باشد نزد شويش بماند و هر گاه خواسته باشد از او جدا گردد.كسانى كه بريره،را به عائشه فروختند،با عائشه قرار داد كردند كه هر گاه او را آزاد كند حق آزادى از آنان باشد.پيامبر گفت:حق آزاد كردن از آن آزادكننده است و به ديگران برگزار نمى‌گردد.وقتى اندازه‌يى گوشت به بريره صدقه دادند آن را به پيامبر داد، عائشه آن را از ميخ آويخت و پخت نكرد و گفت:پيامبر صدقه نمى‌خورد.پيامبر آمد آن را ديد.گفت: چرا آن را پختيد؟.عائشه گفت:اين را به بريره صدقه دادند و او بما داد و شما صدقه نمى‌خوريد،پيامبر گفت: براى او صدقه است و براى ما هديه آن را پختند».اين سه دستور در باره بريره روان گرديد.

divider

الخصال / ترجمه کمره ای ;  ج ۱  ص ۱۸۴

امام ششم ياد آور شد كه بريره كنيزى بود شوهر دار،عايشه او را خريد و آزاد كرد،رسول خدا بآن كنيز پس از آزادى اختيار داد كه اگر بخواهد پيش شوهرش بماند و اگر بخواهد از او جدا شود(اين يك قانون كه چون كنيز شوهر دار آزاد شد اختيار فسخ زوجيت را دارد)آقايان پيش بريره كه او را بعايشه فروختند با عايشه قرار داد كردند كه چون آزادش كرد حق آزاديش از آن‌ها باشد(حق آزاد كردن بنده را حق ولاء گويند يكى از آثار آن اينست كه اگر آزاد كرده مرد و وارث نسبى ندارد آزادكننده مال او را بارث ميبرد)رسول خدا فرمود حق آزاد كردن از ان آزادكننده است و نميشود بديگرى واگذارد(اين قانون دوم)مقدارى گوشت ببريره صدقه دادند و آن را پيشكش پيغمبر گرد،عايشه آن را بميخ آويخت و پخت نكرد،گفت رسول خدا صدقه نميخورد،رسول خدا آمد ديد گوشت آويزانست فرمود اين گوشت چطور بوده كه پخت نشده‌؟عايشه عرض كرد اين گوشت را ببريره صدقه دادند و او بما هديه كرده و شما صدقه نميخوريد،فرمود براى او صدقه است و براى ما هديه و دستور داد آن را پختند(اين قانون سوم كه از صدقه‌اى كه فقير گرفته هاشمى بعنوان هديه ميتواند بخورد)اينسه قانون در باره بريره اجراء شد.

divider

الخصال / ترجمه جعفری ;  ج ۱  ص ۲۷۵

262-عبيد اللّٰه بن على الحلبى از امام صادق(عليه السّلام)نقل مى‌كند كه فرمود:«بريره» كنيزى بود كه شوهر داشت و عايشه او را خريد و آزاد كرد و پيامبر خدا(صلّى الله عليه و آله)او را مخيّر كرد كه اگر بخواهد نزد شوهرش باشد و اگر بخواهد از وى جدا شود،و صاحبان قبلى اين كنيز با عايشه شرط‍‌ كرده بودند كه ولايت او با آنهاست،پيامبر فرمود:ولايت مال كسى است كه او را آزاد كرده است.گوشتى را به او صدقه دادند و او آن را به پيامبر خدا(صلّى الله عليه و آله)هديه كرد،عايشه آن را در جايى آويخت و گفت:پيامبر خدا(صلّى الله عليه و آله)صدقه نمى‌خورد،پيامبر آمد در حالى كه آن گوشت آويزان بود،فرمود: چرا اين گوشت پخته نشده‌؟عايشه گفت:يا رسول اللّٰه،آن را به بريره صدقه دادند و او هم به ما هديه كرده ولى تو صدقه نمى‌خورى،فرمود:آن براى او صدقه و براى ما هديه است،سپس دستور داد آن را بپزند و در او سه سنّت جارى شد(يكى اينكه وقتى امه آزاد شود مخير است كه با شوهر قبلى خود باشد و يا از او جدا شود،سنّت دوم اينكه ولايت برده مال كسى است كه او را آزاد كرده است و سنّت سوم اينكه اگر صدقه به كس ديگرى هديه داده شود،تبديل به هديه مى‌شود و حكم صدقه را ندارد.)

divider

الخصال / ترجمه فهری ;  ج ۱  ص ۲۰۸

262-امام صادق(عليه السّلام)فرمود:بريرة كنيزى بود شوهردار عايشه او را خريد و آزادش نمود رسول خدا بريرة را پس از آزادى اختيار داد كه اگر مايل است هم چنان نزد شوهرش بماند و اگر نه از او جدا شود(اين يكى از دستورات سه‌گانه بود كه كنيز شوهر دار پس از آزاد شدن اختيار فسخ عقد زوجيت قبلى را دارد)و ديگر آنكه صاحبان اوليه بريرة با عايشه شرط‍‌ كرده بودند كه حق آزاد كردن بريرة با آنان باشد. رسول خدا فرمود:حق آزاد كردن مخصوص كسى است كه بنده‌اى آزاد كند(اين دومين قانون اسلامى در جريان بريرة بود حق آزاد كردن كه در عرب(ولاء)اش نامند از حقوقى بود كه منشأ آثارى بود از جمله آنكه اگر غلام يا كنيزى پس از آزاد شدن بميرد و فاميلى نداشته باشد كه وارث او گردد آنكه آزادش نموده وارث او خواهد بود رسول خدا در جريان بريره اين دستور الهى را وضع فرمود كه حق ولاء مخصوص كسى است كه بنده‌اى را آزاد كرده باشد و صاحبان غلامان و كنيزان نميتوانند هنگام فروش غلام و كنيز حق ولاء را بخود اختصاص دهند،گوشتى به بريرة صدقه دادند بريره آن را به خدمت رسول خدا هديه كرد عايشه آن گوشت را نه پخته از جايى بياويخت و گفت:كه رسول خدا صدقه نميخورد رسول خدا تشريف آورد و گوشت هم چنان آويزان بود فرمود:چرا از اين گوشت براى پخت استفاده نشده است‌؟عايشه گفت: يا رسول اللّٰه اين گوشت را به بريرة صدقه داده‌اند او نيز آن را بما هديه نموده است در حالى كه شما صدقه نميخوريد فرمود:آن گوشت بريرة را صدقه است و ما را هديه و دستور پخت آن را داد(اين سومين قانون بود كه هاشمى ميتواند از صدقه‌اى كه فقير گرفته بعنوان هديه استفاده كند)پس در بارۀ بريره سه قانون وضع و اجراء گرديد.

divider