شناسه حدیث :  ۳۱۰۸۳۹

  |  

نشانی :  توحید المفضل  ,  جلد۱  ,  صفحه۱۵۸  

عنوان باب :   المجلس الثالث العجم و النوى و العلة في خلقه

معصوم :   امام صادق (علیه السلام)

فَكِّرْ فِي هَذَا اَلْعَجَمِ وَ اَلنَّوَى وَ اَلْعِلَّةِ فِيهِ فَإِنَّهُ جُعِلَ فِي جَوْفِ اَلثَّمَرَةِ لِيَقُومَ مَقَامَ اَلْغَرْسِ إِنْ عَاقَ دُونَ اَلْغَرْسِ عَائِقٌ كَمَا يُحْرَزُ اَلشَّيْءُ اَلنَّفِيسُ اَلَّذِي تَعْظُمُ اَلْحَاجَةُ إِلَيْهِ فِي مَوَاضِعَ أُخَرَ فَإِنْ حَدَثَ عَلَى اَلَّذِي فِي بَعْضِ اَلْمَوَاضِعِ مِنْهُ حَادِثٌ وُجِدَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ ثُمَّ هُوَ بَعْدُ يُمْسِكُ بِصَلاَبَتِهِ رَخَاوَةَ اَلثِّمَارِ وَ رِقَّتَهَا وَ لَوْ لاَ ذَلِكَ لَتَشَدَّخَتْ وَ تَفَسَّخَتْ وَ أَسْرَعَ إِلَيْهَا اَلْفَسَادُ وَ بَعْضُهُ يُؤْكَلُ وَ يُسْتَخْرَجُ دُهْنُهُ فَيُسْتَعْمَلُ مِنْهُ ضُرُوبٌ مِنَ اَلْمَصَالِحِ وَ قَدْ تَبَيَّنَ لَكَ مَوْضِعُ اَلْإِرْبِ فِي اَلْعَجَمِ وَ اَلنَّوَى فَكِّرِ اَلْآنَ فِي هَذَا اَلَّذِي تَجِدُهُ فَوْقَ اَلنَّوَاةِ مِنَ اَلرَّطْبَةِ وَ فَوْقَ اَلْعَجَمِ مِنَ اَلْعِنَبَةِ فَمَا اَلْعِلَّةُ فِيهِ وَ لِمَا ذَا يَخْرُجُ فِي هَذِهِ اَلْهَيْئَةِ وَ قَدْ كَانَ يُمْكِنُ أَنْ يَكُونَ مَكَانَ ذَلِكَ مَا لَيْسَ فِيهِ مَأْكَلٌ كَمِثْلِ مَا يَكُونُ فِي اَلسِّدْرِ وَ اَلدُّلْبِ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ فَلِمَ صَارَ يَخْرُجُ فَوْقَهُ هَذِهِ اَلْمَطَاعِمُ اَللَّذِيذَةُ إِلاَّ لِيَسْتَمْتِعَ بِهَا اَلْإِنْسَانُ
زبان ترجمه:

توحید مفضل / ترجمه میرزایی ;  ج ۱  ص ۱۴۵

در«هسته»و«دانه»و راز آنها انديشه كن.هسته در دل ميوه قرار گرفته تا اگر مانعى براى كاشتن خود درخت پيش آيد،اين هسته جايش را پر كند.چنان كه گاه كه به چيز نفيس و گرانقدرى نياز فراوان است،[قدرى از آن]در جاى ديگر نگاهدارى مى‌شود تا اگر آفتى در آنها افتاد و حادثه‌اى رخ نمود،از آن در جاى ديگر داشته باشيم. همچنين هستۀ سخت و محكم،ميوۀ نرم و لطيف را نگاه مى‌دارد.اگر چنين نبود،ميوه مى‌شكست،آلوده مى‌گشت،و بزودى فاسد مى‌شد. برخى از هسته‌ها را مى‌شكنند و مى‌خورند و از برخى ديگر روغن مى‌گيرند و در جاهاى گوناگون استفاده مى‌كنند. حال كه از[برخى از]فوايد هسته و دانه ميوه آنها آگاه گشتى،بينديش كه چرا از هسته،خرما و از دانه،انگور پديد آمد؟مى‌شد كه به جاى خرما و انگور لذيذ و خوشمزه،چيزهاى ناخوردنى ديگر؛چون:سرو و چنار پديد آيد.آيا اين جز براى آن است كه انسان را سود و لذت رسانند؟

divider

توحید مفضل / ترجمه کاظمی ;  ج ۱  ص ۱۰۵

فكر كن در هسته و دانۀ ميوه‌ها و يك حكمت در آنها آنست كه قائم‌مقام درخت است كه اگر آفتى بآن برسد بكارند تا درخت ديگر برويد چنانچه چيزهاى نفيس را در دو جا ضبط‍‌ ميكنند كه اگر بيكى آفتى برسد ديگرى باقى باشد و حكمت ديگر آنست كه باعتبار صلابتى كه دارد ميوه‌ها را بآن لطافت و نرمى نگاه ميدارد و اگر آن نميبود ميوۀ لطيف از هم ميپاشيد و فاسد ميشد و بعضى دانه‌ها را ميخورند و از بعضى روغن بيرون ميآورند و در مصالح بسيار ميبرند و چون فائدۀ دانه‌ها و ميوه‌ها را دانستى،اكنون تفكر نما در آنچه در بالاى دانه‌هاى رطب و انگور به عمل ميآيد از ميوه در نهايت لذت و حلاوت اگر مانند ميوۀ سرو و چنار ميبود آن لذتها كه بنى آدم از اين ميوه مى‌يابند فوت ميشد پس حكيم عليم اين مطاعم لذيذه را در ميوه‌ها براى تمتع ايشان و التذاذ او مقرر ساخته.

divider