شناسه حدیث :  ۳۱۰۷۳۴

  |  

نشانی :  توحید المفضل  ,  جلد۱  ,  صفحه۵۶  

عنوان باب :   المجلس الأول عملية الهضم و تكون الدم و جريانه في الشرايين و الأوردة

معصوم :   امام صادق (علیه السلام)

فَكِّرْ يَا مُفَضَّلُ فِي وُصُولِ اَلْغِذَاءِ إِلَى اَلْبَدَنِ وَ مَا فِيهِ مِنَ اَلتَّدْبِيرِ فَإِنَّ اَلطَّعَامَ يَصِيرُ إِلَى اَلْمَعِدَةِ فَتَطْبُخُهُ وَ تَبْعَثُ بِصَفْوِهِ إِلَى اَلْكَبِدِ فِي عُرُوقٍ دِقَاقٍ وَاشِجَةٍ بَيْنَهُمَا قَدْ جُعِلَتْ كَالْمُصَفِّي لِلْغِذَاءِ لِكَيْلاَ يَصِلَ إِلَى اَلْكَبِدِ مِنْهُ شَيْءٌ فَيَنْكَاهَا - وَ ذَلِكَ أَنَّ اَلْكَبِدَ رَقِيقَةٌ لاَ تَحْتَمِلُ اَلْعُنْفَ ثُمَّ إِنَّ اَلْكَبِدَ تَقْبَلُهُ فَيَسْتَحِيلُ بِلُطْفِ اَلتَّدْبِيرِ دَماً وَ يُنْفِذُهُ إِلَى اَلْبَدَنِ كُلِّهِ فِي مَجَارِي مُهَيَّأَةٍ لِذَلِكَ بِمَنْزِلَةِ اَلْمَجَارِي اَلَّتِي تُهَيَّأُ لِلْمَاءِ لِيَطَّرِدَ فِي اَلْأَرْضِ كُلِّهَا وَ يَنْفُذَ مَا يَخْرُجُ مِنْهُ مِنَ اَلْخَبَثِ وَ اَلْفُضُولِ إِلَى مَفَايِضَ قَدْ أُعِدَّتْ لِذَلِكَ - فَمَا كَانَ مِنْهُ مِنْ جِنْسِ اَلْمِرَّةِ اَلصَّفْرَاءِ جَرَى إِلَى اَلْمَرَارَةِ وَ مَا كَانَ مِنْ جِنْسِ اَلسَّوْدَاءِ جَرَى إِلَى اَلطِّحَالِ وَ مَا كَانَ مِنَ اَلْبِلَّةِ وَ اَلرُّطُوبَةِ جَرَى إِلَى اَلْمَثَانَةِ فَتَأَمَّلْ حِكْمَةَ اَلتَّدْبِيرِ فِي تَرْكِيبِ اَلْبَدَنِ وَ وَضْعِ هَذِهِ اَلْأَعْضَاءِ مِنْهُ مَوَاضِعَهَا وَ إِعْدَادِ هَذِهِ اَلْأَوْعِيَةِ فِيهِ لِتَحْمِلَ تِلْكَ اَلْفُضُولَ لِئَلاَّ تَنْتَشِرَ فِي اَلْبَدَنِ فَتُسْقِمَهُ وَ تَنْهَكَهُ فَتَبَارَكَ مَنْ أَحْسَنَ اَلتَّقْدِيرَ وَ أَحْكَمَ اَلتَّدْبِيرَ وَ لَهُ اَلْحَمْدُ كَمَا هُوَ أَهْلُهُ وَ مُسْتَحِقُّهُ
زبان ترجمه:

توحید مفضل / ترجمه میرزایی ;  ج ۱  ص ۵۴

اى مفضّل در بارۀ تغذيۀ بدن و تدابير نهفته در آن نيك بينديش.غذا در آغاز به معده مى‌رسد،معده آن را مى‌پزد[هضم مى‌كند].آنگاه عصارۀ آن از طريق مجارى بسيار ريز و نازكى كه مانند يك پالنده كار مى‌كنند به كبد مى‌رسد.اين مجارى ريز براى آن است كه مبادا چيزى خشن و غليظ‍‌ به آن راه يابدزيرا كبد در نهايت ظرافت و نازكى است و تاب فشار و خشونت را ندارد.كبد،آن را مى‌پذيرد و با تدبير حكيم به خون تبديل مى‌شود و از طريق عروق و مجارى به تمام بدن سرازير مى‌شود،بسان جويهايى كه در زمين است و آب را به همه جاى آن مى‌رسانند.نيز مواد زايد و آلوده در ظرفهاى خاص خود قرار مى‌گيرد.آنچه از صفراست به سوى كيسه صفرا،آنچه از سوداء است به سمت طحال و آنچه از ترى و رطوبت است به جانب مثانه مى‌رود.در حكمت الهى در تركيب بدن درنگ كن كه چگونه هر عضوى را در جايش قرار داده و اين ظرفها را چنان نهاد كه مواد زايد و فاسد را در خود گرد آورند تا اين مواد در سراسر بدن منتشر نگردد و جسم را بيمار و زار ننمايد.چه بلند مرتبه است كسى كه تقدير را نيكو نمود و تدبير را استوار كرد.سپاس او را چنان كه شايد و سزد.

divider

توحید مفضل / ترجمه کاظمی ;  ج ۱  ص ۲۰

تفكر كن اى مفضل در تدبير حكيم قدير در رسيدن غذا بجميع بدن بدرستى كه اول غذا وارد معده ميشود و معده آن را طبخ ميدهد و خالص آن را بجگر ميفرستد در عروق باريكى چند كه در ميان معده و جگر هستند و اين عروق مانند پالايشند براى غذا كه نرسد از ثقل غذا چيزى بجگر كه باعث جراحت آن گردد زيرا كه جگر نازك است و تاب غذاى خشن و غليظ‍‌ ندارد پس جگر صافى غذا را قبول ميكند و در آنجا بلطف حكيم خبير مستحيل بخون و بلغم و صفرا و سودا ميشود و از جگر راهها و مجارى بسوى ساير بدن هست كه اخلاط‍‌ از آن مجارى و عروق بسيار بدن ميرساند مانند مجارى كه در زمين براى آب مهيا كنند تا بهمۀ زمين جارى گردد و آنچه خبائث و زيادتى‌هاست جارى ميشود بسوى اوعيه كه براى آنها خلق شده است و آنچه از صفرا است بسوى زهره ميرود و سودا بسوى سپرز ميرود و رطوبت‌ها بسوى مثانه جارى ميشود پس تامل كن حكمت تدبير حقتعالى را در تركيب بدن و گذاشتن هريك از اعضاء در جاى خود و مهيا كردن اوعيه و ظرفها در آن براى فضول اغذيه و اخلاط‍‌ تا آنكه اين زيادتى‌ها و كثافتها در بدن پهن نشوند كه مورث فساد بدن و دردها شوند.
پس صاحب بركت و نعمت است خداوندى كه نيكو كرده است تقدير را و محكم گردانيده است تدبير را و او را است حمد و ستايش چنانچه اهل و مستحق آنست.

divider