شناسه حدیث :  ۳۱۰۶۶۱

  |  

نشانی :  التوحيد  ,  جلد۱  ,  صفحه۴۰۷  

عنوان باب :   63 باب الأمر و النهي و الوعد و الوعيد

معصوم :   امام کاظم (علیه السلام) ، پيامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ زِيَادِ بْنِ جَعْفَرٍ اَلْهَمَدَانِيُّ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ مُوسَى بْنَ جَعْفَرٍ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ يَقُولُ: لاَ يُخَلِّدُ اَللَّهُ فِي اَلنَّارِ إِلاَّ أَهْلَ اَلْكُفْرِ وَ اَلْجُحُودِ وَ أَهْلَ اَلضَّلاَلِ وَ اَلشِّرْكِ وَ مَنِ اِجْتَنَبَ اَلْكَبَائِرَ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَمْ يُسْأَلْ عَنِ اَلصَّغَائِرِ قَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى - إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبٰائِرَ مٰا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئٰاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلاً كَرِيماً قَالَ فَقُلْتُ لَهُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَالشَّفَاعَةُ لِمَنْ تَجِبُ مِنَ اَلْمُذْنِبِينَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ إِنَّمَا شَفَاعَتِي لِأَهْلِ اَلْكَبَائِرِ مِنْ أُمَّتِي فَأَمَّا اَلْمُحْسِنُونَ مِنْهُمْ فَمَا عَلَيْهِمْ مِنْ سَبِيلٍ قَالَ اِبْنُ أَبِي عُمَيْرٍ فَقُلْتُ لَهُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَكَيْفَ تَكُونُ اَلشَّفَاعَةُ لِأَهْلِ اَلْكَبَائِرِ وَ اَللَّهُ تَعَالَى ذِكْرُهُ يَقُولُ - وَ لاٰ يَشْفَعُونَ إِلاّٰ لِمَنِ اِرْتَضىٰ وَ هُمْ مِنْ خَشْيَتِهِ مُشْفِقُونَ وَ مَنْ يَرْتَكِبُ اَلْكَبَائِرَ لاَ يَكُونُ مُرْتَضًى فَقَالَ يَا أَبَا أَحْمَدَ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَرْتَكِبُ ذَنْباً إِلاَّ سَاءَهُ ذَلِكَ وَ نَدِمَ عَلَيْهِ وَ قَدْ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ كَفَى بِالنَّدَمِ تَوْبَةً وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ مَنْ سَرَّتْهُ حَسَنَتُهُ وَ سَاءَتْهُ سَيِّئَتُهُ فَهُوَ مُؤْمِنٌ فَمَنْ لَمْ يَنْدَمْ عَلَى ذَنْبٍ يَرْتَكِبُهُ فَلَيْسَ بِمُؤْمِنٍ وَ لَمْ تَجِبْ لَهُ اَلشَّفَاعَةُ وَ كَانَ ظَالِماً وَ اَللَّهُ تَعَالَى ذِكْرُهُ يَقُولُ - مٰا لِلظّٰالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لاٰ شَفِيعٍ يُطٰاعُ فَقُلْتُ لَهُ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ وَ كَيْفَ لاَ يَكُونُ مُؤْمِناً مَنْ لَمْ يَنْدَمْ عَلَى ذَنْبٍ يَرْتَكِبُهُ فَقَالَ يَا أَبَا أَحْمَدَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَرْتَكِبُ كَبِيرَةً مِنَ اَلْمَعَاصِي وَ هُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ سَيُعَاقَبُ عَلَيْهَا إِلاَّ نَدِمَ عَلَى مَا اِرْتَكَبَ وَ مَتَى نَدِمَ كَانَ تَائِباً مُسْتَحِقّاً لِلشَّفَاعَةِ وَ مَتَى لَمْ يَنْدَمْ عَلَيْهَا كَانَ مُصِرّاً وَ اَلْمُصِرُّ لاَ يُغْفَرُ لَهُ لِأَنَّهُ غَيْرُ مُؤْمِنٍ بِعُقُوبَةِ مَا اِرْتَكَبَ وَ لَوْ كَانَ مُؤْمِناً بِالْعُقُوبَةِ لَنَدِمَ وَ قَدْ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لاَ كَبِيرَةَ مَعَ اَلاِسْتِغْفَارِ وَ لاَ صَغِيرَةَ مَعَ اَلْإِصْرَارِ وَ أَمَّا قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لاٰ يَشْفَعُونَ إِلاّٰ لِمَنِ اِرْتَضىٰ فَإِنَّهُمْ لاَ يَشْفَعُونَ إِلاَّ لِمَنِ اِرْتَضَى اَللَّهُ دِينَهُ وَ اَلدِّينُ اَلْإِقْرَارُ بِالْجَزَاءِ عَلَى اَلْحَسَنَاتِ وَ اَلسَّيِّئَاتِ فَمَنِ اِرْتَضَى اَللَّهُ دِينَهُ نَدِمَ عَلَى مَا اِرْتَكَبَهُ مِنَ اَلذُّنُوبِ لِمَعْرِفَتِهِ بِعَاقِبَتِهِ فِي اَلْقِيَامَةِ .
زبان ترجمه:

اسرار توحيد ;  ج ۱  ص ۴۵۰

حديث كرد ما را احمد بن زياد بن جعفر بن همدانى«رضى اللّٰه عنه»گفت كه حديث كرد ما را على بن ابراهيم بن هاشم از پدرش از محمد بن ابى عمير كه گفت شنيدم از حضرت موسى بن جعفر عليهما السلام كه مى‌فرمود خدا كسى را در آتش دوزخ مخلد و جاويد ندارد مگر اهل كفر و جحود و اهل ضلالت و شرك را و هر كه از گناهان كبيره دورى كند از مؤمنان از گناهان صغيره سؤال نشود خداى تبارك و تعالى فرموده كه « إِنْ‌ تَجْتَنِبُوا كَبٰائِرَ مٰا تُنْهَوْنَ‌ عَنْهُ‌ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ‌ سَيِّئٰاتِكُمْ‌ وَ نُدْخِلْكُمْ‌ مُدْخَلاً كَرِيماً »يعنى «اگر اجتناب و دورى كنيد از گناهان بزرك از آنچه نهى كرده ميشويد از آن يعنى ما و خليفه ما شما را از آن نهى كرده‌ايم در گذرانيم و عفو كنيم از شما گناهان شما را يعنى گناهان كوچك شما را و در آورديم شما را در موضع خوب گرانمايه كه بهشت است.» راوى ميگويد كه بآن حضرت عرض كردم كه يا ابن رسول اللّٰه پس شفاعت از براى كى واجب است از گناهكاران فرمود كه حديث كرد مرا پدرم از پدرانش از على عليهم السلام كه فرمود شنيدم از رسول خدا صلى اللّٰه عليه و آله و سلم كه ميفرمود جز اين نيست كه شفاعت من از براى صاحبان گناهان كبيره از امت منست و اما نيكوكاران از ايشان پس بر ايشان هيچ راه و تسلطى نيست ابن ابى عمير ميگويد كه به آن حضرت عرض كردم كه يا ابن رسول اللّٰه چگونه شفاعت از براى صاحبان گناهان كبيره باشد و خداى تعالى ذكره ميفرمايد كه« وَ لاٰ يَشْفَعُونَ‌ إِلاّٰ لِمَنِ‌ اِرْتَضىٰ‌ »يعنى بندگان گرامى خدا شفاعت و درخواست نميكنند مگر از براى كسى كه پسنديده باشد»و هر كه گناهان كبيره را مرتكب شود پسنديده نباشد.حضرت فرمود كه اى ابو احمد هيچ مؤمنى نيست كه گناهى را مرتكب شود مگر آنكه اين امر او را بد آيد و بر آن پشيمان شود و پيغمبر(صلّى الله عليه و آله) فرمود كه كافيست كه پشيمانى توبه باشد و آن حضرت(عليه السّلام)فرمود كه هر كه خوبى او را شاد كند و بدى او را بد آيد مؤمن است و هر كه پشيمان نشود بر گناهى كه آن را مرتكب مى‌شود مؤمن نيست و شفاعت از برايش واجب نباشد و ستمكار خواهد بود و خداى تعالى ذكره ميفرمايد كه« مٰا لِلظّٰالِمِينَ‌ مِنْ‌ حَمِيمٍ‌ وَ لاٰ شَفِيعٍ‌ يُطٰاعُ‌ »يعنى نيست گناهكاران را هيچ خويشى و نه درخواست‌كنندۀ كه فرمان بردارى شود من بآن حضرت عرض كردم كه يا ابن رسول اللّٰه چگونه كسى كه پشيمان نميشود بر گناهى كه آن را مرتكب مى‌شود مؤمن نميباشد فرمود كه اى ابو احمد هيچ كس نيست كه كبيرۀ از گناهان را مرتكب شود و او بداند كه بزودى بر آن بازخواست شود مگر آنكه پشيمان شود بر آنچه مرتكب شده و در هر زمان كه پشيمان شود تائب باشد كه شفاعت را استحقاق و سزاوارى دارد و در هر زمان كه بر آن پشيمان نشود و صاحب اصرار باشد و آنكه اصرار دارد و از برايش آمرزيده نميشود زيرا كه او ايمان ندارد بعقوبت آنچه مرتكب شده و اگر بعقوبت آن ايمان ميداشت پشيمان ميشد و پيغمبر(صلّى الله عليه و آله)فرمود كه با طلب آمرزش كبيرۀ نيست و باصرار صغيرۀ نيست چه در اول گناه بر طرف مى‌شود و در دويم كبيره ميگردد و اما قول خداى عز و جل « وَ لاٰ يَشْفَعُونَ‌ إِلاّٰ لِمَنِ‌ اِرْتَضىٰ‌ »پس بدرستى كه ايشان شفاعت نميكند مگر كسى را كه خدا دينش را پسنديده باشد و دين همان اقرار و اعتراف است بجزاى بر خوبيها و بديها و كسى كه خدا دينش را پسنديده باشد پشيمان شود بر آنچه آن را مرتكب مى‌شود از گناهان بجهت معرفتش بعاقبت و انجام خويش در روز قيامت

divider

توحید صدوق / ترجمه میرزایی ;  ج ۱  ص ۶۲۵

6-محمّد بن ابى عمير مى‌گويد:از امام موسى كاظم عليه السّلام شنيدم كه مى‌فرمود:خداوند فقط‍‌ كافران،انكاركنندگان(خداوند)گمراهان و مشركان را در جهنّم براى هميشه نگه مى‌دارد و كسى كه از گناهان كبيره دورى كند،از گناه صغيره مورد سؤال قرار نمى‌گيرد.خداوند متعال فرموده است:«اگر از گناهان كبيره‌اى كه از آن نهى شده‌ايد،دورى كنيد،گناه(كوچك)شما را مى‌بخشيم و شما را در جايگاه پسنديده‌اى داخل مى‌كنيم.»
به آن حضرت عرض كردم:اى فرزند رسول خدا!پس شفاعت براى كدام گروه از گنهكاران واجب است‌؟امام عليه السّلام فرمودند:پدرم از پدرانش و آنها از على عليه السّلام نقل كرده‌اند كه فرموده است:از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه مى‌فرمود: شفاعت من به افرادى كه از امّت من مى‌رسد كه گناهان كبيره انجام داده‌اند،امّا بر نيكوكاران امّت من،چيزى نيست.ابن ابى عمير مى‌گويد:به امام موسى كاظم عليه السّلام عرض كردم:اى فرزند رسول خدا!چگونه شفاعت به كسانى مى‌رسد كه گناهان كبيره انجام داده‌اند در حالى‌كه خداوند مى‌فرمايد:«شفاعت به كسانى مى‌رسد كه مورد رضايت خداوند بوده و آنها نيز از ترس خداوند،مى‌ترسند.» و كسى كه گناهان كبيره انجام مى‌دهد،مورد رضايت خداوند نيست.آن حضرت فرمودند:اى ابا احمد!هيچ مؤمنى گناه نمى‌كند مگر اين‌كه او را ناراحت كرده و پشيمان مى‌سازد و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرموده:پشيمانى از توبه كفايت مى‌كند و فرموده است:كسى كه خوبى‌هايش او را خوشحال كرده و بدى‌هايش او را ناراحت كند،مؤمن است،پس كسى كه بر گناهانى كه انجام مى‌دهد،پشيمان نمى‌شود،مؤمن نيست و ظالم است و شفاعت در حقّ‌ او واجب نمى‌باشد و خداوند مى‌فرمايد:«براى ستمكاران دوست و شفاعت كننده‌اى كه مورد اطاعت قرار بگيرد،وجود ندارد.» به آن حضرت عرض كردم:اى فرزند رسول خدا!چگونه كسى كه وقتى از گناهانى كه انجام مى‌دهد،پشيمان نمى‌باشد،مؤمن نيست‌؟آن حضرت فرمودند:اى ابا احمد!كسى كه گناه كبيره‌اى انجام مى‌دهد،مى‌داند كه به زودى عذاب خواهد شد.مگر اين‌كه نسبت به آن پشيمان شود و كسى كه پشيمان گردد،توبه كرده است و مستحق شفاعت مى‌باشد،اما كسى كه پشيمان نباشد بر آن اصرار مى‌ورزد و كسى كه بر گناهى اصرار بورزد،مورد بخشش قرار نمى‌گيرد،زيرا چنين شخصى به عذابى كه به خاطر كارهايى كه انجام داده است،ايمان ندارد و اگر نسبت به عذاب آخرتى ايمان داشته باشد،پشيمان است و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده:با استغفار هيچ گناهى كبيره نيست و با اصرار هيچ گناهى صغيره نخواهد بود.امّا اين‌كه خداوند فرموده:«شفاعت به كسانى مى‌رسد كه مورد رضايت خداوند باشد.»اين گروه شفاعت نمى‌كنند مگر براى كسانى كه خداوند از دين آنها راضى باشد و دين اعتراف كردن به اين‌كه كارهاى خوب و بد جزا دارد.پس كسى كه خداوند از دينش راضى باشد، به خاطر شناختى كه از نتيجۀ كار خود در روز قيامت دارد،از گناهى كه انجام داده است،پشيمان مى‌باشد.

divider

توحید صدوق / ترجمه جعفری ;  ج ۱  ص ۵۸۱

6-محمّد بن ابى عمير گويد:از امام كاظم عليه السّلام شنيدم كه مى‌فرمود:«خداوند-جز اهل كفر،جحود و اهل ضلالت و شرك-كسى را براى هميشه و جاويدان در آتش دوزخ نگه نمى‌دارد و هر مؤمنى كه از گناهان كبيره دورى كند از گناهان صغيره مورد سؤال قرار نمى‌گيرد.خداوند مى‌فرمايد:اگر از گناهان بزرگى كه نهى شده‌ايد اجتناب و دورى كنيد ما از گناهان(كوچك)شما مى‌گذريم و شما را در جايگاه خوب و گرانمايه(يعنى بهشت)وارد مى‌نماييم.
راوى مى‌گويد:به حضرت عرض كردم:«يابن رسول اللّه!پس شفاعت به چه‌كسى از گناهكاران واجب است‌؟»فرمود:«پدرم،از پدرانش،از على عليهم السّلام،از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل فرمود:«شفاعت من تنها براى كسانى از امّت من است كه مرتكب گناهان كبيره شده‌اند،ولى براى نيكوكاران از آنها،هيچ راه و تسلّطى نيست»ابن ابى عمير مى‌گويد:به حضرت عرض كردم:«يابن رسول اللّه!چگونه براى كسانى كه مرتكب گناهان كبيره شده‌اند،شفاعت است درحالى‌كه خداوند مى‌فرمايد:بندگان گرامى خدا جز براى كسى كه (خدا)از او راضى و خشنود است،درخواست شفاعت نمى‌كنند و آنان همواره از خوف خدا هراسانند و هر كس مرتكب گناهان كبيره شود،پسنديده و مورد رضايت نيست.»حضرت فرمود:«اى ابو احمد!هيچ مؤمنى نيست كه گناهى را مرتكب شود مگر آنكه از اين امر بدش آيد و بر آن پشيمان شود و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود:پشيمانى براى توبه كافى است و آن حضرت عليه السّلام فرمود:هركس را كار خوبى شاد كند و از كار بد،بدش آيد،مؤمن است و هركس بر گناهى كه مرتكب مى‌شود،پشيمان نشود،مؤمن نيست و شفاعت براى او واجب نمى‌شود و ستمكار خواهد بود،و خداوند مى‌فرمايد:براى ستمكاران هيچ خويشى و هيچ درخواست‌كننده‌اى كه فرمان‌بردارى شود،نيست.به حضرت عرض كردم:«اى فرزند رسول اللّه!چگونه كسى كه گناهى مرتكب مى‌شود و بر آن پشيمان نمى‌شود،مؤمن نيست‌؟»فرمود:«اى ابو احمد!هر مؤمنى كه گناه كبيره‌اى مرتكب مى‌شود درحالى‌كه بداند به زودى بر آن بازخواست مى‌شود،پشيمان مى‌شود و هرگاه پشيمان شود،توبه مى‌كند و استحقاق شفاعت دارد و هرگاه بر آن پشيمان نشود بر آن اصرار مى‌ورزد و كسى كه اصرار مى‌ورزد براى او آمرزشى نيست،زيرا كه او به عقوبت آنچه مرتكب شده،ايمان ندارد و اگر به عقوبت آن ايمان داشت،پشيمان مى‌شد.پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود:با طلب آمرزش گناه كبيره‌اى نيست و با اصرار و پافشارى گناه صغيره‌اى نيست.
و امّا قول خداوند:بندگان گرامى خدا جز براى كسى كه(خدا)از او راضى و خشنود است،درخواست شفاعت نمى‌كنند.به راستى كه آنان جز كسى را كه خدا دينش را پسنديده،شفاعت نمى‌كنند و دين همان اقرار و اعتراف به جزاى بر خوبيها و بديها است.پس كسى كه خدا دينش را پسنديده باشد،بر گناهانى كه مرتكب مى‌شود،پشيمان شود چرا كه به عاقبت خويش در روز قيامت شناخت دارد.»

divider