شناسه حدیث :  ۳۱۰۲۵۷

  |  

نشانی :  التوحيد  ,  جلد۱  ,  صفحه۱۱۲  

عنوان باب :   8 باب ما جاء في الرؤية

معصوم :   امام صادق (علیه السلام)

أَبِي رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى اَلْعَطَّارُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ اِبْنِ أَبِي نَجْرَانَ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ - لاٰ تُدْرِكُهُ اَلْأَبْصٰارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ اَلْأَبْصٰارَ قَالَ إِحَاطَةُ اَلْوَهْمِ أَ لاَ تَرَى إِلَى قَوْلِهِ - قَدْ جٰاءَكُمْ بَصٰائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ لَيْسَ يَعْنِي بَصَرَ اَلْعُيُونِ - فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ لَيْسَ يَعْنِي مِنَ اَلْبَصَرِ بِعَيْنِهِ - وَ مَنْ عَمِيَ فَعَلَيْهٰا لَمْ يَعْنِ عَمَى اَلْعُيُونِ إِنَّمَا عَنَى إِحَاطَةَ اَلْوَهْمِ كَمَا يُقَالُ فُلاَنٌ بَصِيرٌ بِالشِّعْرِ وَ فُلاَنٌ بَصِيرٌ بِالْفِقْهِ وَ فُلاَنٌ بَصِيرٌ بِالدَّرَاهِمِ وَ فُلاَنٌ بَصِيرٌ بِالثِّيَابِ اَللَّهُ أَعْظَمُ مِنْ أَنْ يُرَى بِالْعَيْنِ .
زبان ترجمه:

اسرار توحيد ;  ج ۱  ص ۱۰۲

پدرم رحمة اللّٰه،گفت كه حديث كرد ما را محمد بن يحيى عطار از احمد بن محمد بن عيسى از ابن ابى نجران از عبد اللّٰه،بن سنان از حضرت صادق(عليه السّلام)كه در قول خداى عز و جل « لاٰ تُدْرِكُهُ‌ اَلْأَبْصٰارُ »فرمود كه وهم و خيال او را احاطه نميكند آيا نظر نميكنى بسوى فرمودۀ آن جناب« قَدْ جٰاءَكُمْ‌ بَصٰائِرُ مِنْ‌ رَبِّكُمْ‌ »يعنى بحقيقت كه آمد شما را بينائيها و آنچه موجب بينائى و دانش شما است از نشانهاى روشن و دلائل ظاهره از جانب پروردگار كه مقصود خدا ديدن بچشمها نيست چه بصيرت و بينائى از براى نفس ناطقه چون بصر و چشم است از براى بدن پس آنكه گفته كه وضوح دلائل بر وجهى است كه گويا قوۀ باصره آن را ميتواند ديد درست نديده« فَمَنْ‌ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِهِ‌ »يعنى پس هر كه بينا شود پس از براى خود او است يعنى منفعت بينائى بخودش عائد گردد و حضرت فرمود كه مقصود خدا ديدن بچشم خويش نيست« وَ مَنْ‌ عَمِيَ‌ فَعَلَيْهٰا »يعنى و هر كه نابينا شود پس بر نفس اوست يعنى ضرر و وبال نابينائى بر آنست و نيز حضرت فرمود كه مقصود خدا كورى چشمها نيست بلكه نابينائى در مقابل بينائى است كه از براى نفس است و فرمود جز اين نيست كه مقصود خدا از آيه اينست كه وهم و خيال باو احاطه نميكند چنان كه ميگويند كه فلانى بينا است بشعر و فلانى بينا است بفقه و فلانى بينا است بدرمها و فلانى بينا است بجامها چه معلوم است كه مراد اين نيست كه ايشان شعر و فقه و درم و جامه را مى‌بينند بلكه مقصود اينست كه در اينها مهارت دارند و احوال اينها را خوب ميدانند و در آن صاحبان سر رشته‌اند و خدا از آن بزرگتر است كه بچشم سر ديده شود و مقصود حضرت اينست كه مرئى نشدن خدا امرى است بديهى كه احتياج ببيان ندارد و رد آن كس كه خلاف آن را گمان كرده ضرورى نيست و اما ادراك آن جناب بوهم و خيال گاهست كه از براى عوام محل شبهه شود و احتمال دارد كه مراد اين باشد كه هر گاه ادراك آن جناب بعقل ميسر نشود بچشم سر بطريق اولى ميسر نخواهد شد.

divider

توحید صدوق / ترجمه میرزایی ;  ج ۱  ص ۱۳۵

10-عبد اللّه بن سنان از امام صادق عليه السّلام،دربارۀ(اين آيۀ قرآنى)نقل مى‌كند(چشم‌ها،او را نمى‌بينند،ولى او،چشم‌ها را مى‌بيند)كه آن حضرت فرمودند:منظور از خداوند،احاطه كردن گمان است(يعنى منظور از چشم،خيال است)مگر نمى‌بينى كه فرموده است(چشمهايى از طرف خداوند به شما داده شد)و منظور،نور چشم نيست.پس كسى كه بيناست،براى خودش است و از بصر،چشم قصد نشده است و كسى كه نابيناست،براى خودش است و نابينايى چشم‌ها قصد نشده است.(و در تمام اين موارد)احاطه نشده،بلكه خيال و تفكّر قصد شده است.
همان‌طورى كه گفته مى‌شود:فلانى به شعر،آگاه است و فلانى به(علم)فقه آگاه است و فلانى به درهم‌ها آگاه است و فلانى به لباس بصير(شناخت دارد)است.خداوند بزرگ‌تر از آن است كه با چشم ديده شود.

divider

توحید صدوق / ترجمه جعفری ;  ج ۱  ص ۱۲۳

10-عبد اللّه بن سنان گويد:از امام صادق عليه السّلام در مورد گفتار خدا كه ديدگان او را درك نمى‌كنند و او ديدگان را درك مى‌كند پرسيدم،فرمود:«وهم و خيال به او احاطه پيدا نمى‌كند.آيا سخن حضرت حق را درنمى‌يابى كه مى‌فرمايد:«به طور حتم براى شما بينايى‌ها از جانب پروردگارتان آمد»كه مقصود خدا ديدن به چشمها نيست؛«پس هركس بينا شود پس براى خود اوست»كه منظور خدا ديدن به چشم خويش نيست«و هركس نابينا شود پس بر نفس اوست»مقصود خدا كورى چشمها نيست.مقصود خدا از آيه فقط‍‌ اين است كه وهم و خيال به او احاطه پيدا نمى‌كند،چنان‌كه گفته مى‌شود:«فلانى به شعر بيناست و فلانى به فقه بينا است و فلانى به درهمها بينا است و فلانى به لباسها بينا است.»خداوند بزرگتر از آن است كه به چشم سر ديده شود.»

divider