شناسه حدیث :  ۲۲۵۹۹۵

  |  

نشانی :  بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار علیهم السلام  ,  جلد۱۰  ,  صفحه۱۳۶  

عنوان باب :   الجزء العاشر [تتمة كتاب الاحتجاج] أبواب احتجاجات أمير المؤمنين صلوات الله عليه و ما صدر عنه من جوامع العلوم باب 9 مناظرات الحسن و الحسين صلوات الله عليهما و احتجاجاتهما

معصوم :   امام حسن مجتبی (علیه السلام)

د، [العدد القوية] ، كَتَبَ اَلْحَسَنُ اَلْبَصْرِيُّ إِلَى اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَمَّا بَعْدُ فَأَنْتُمْ أَهْلُ بَيْتِ اَلنُّبُوَّةِ وَ مَعْدِنُ اَلْحِكْمَةِ وَ أَنَّ اَللَّهَ جَعَلَكُمُ اَلْفُلْكَ اَلْجَارِيَةَ فِي اَللُّجَجِ اَلْغَامِرَةِ يَلْجَأُ إِلَيْكُمُ اَللاَّجِئُ وَ يَعْتَصِمُ بِحَبْلِكُمُ اَلْغَالِي مَنِ اِقْتَدَى بِكُمُ اِهْتَدَى وَ نَجَا وَ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْكُمْ هَلَكَ وَ غَوَى وَ إِنِّي كَتَبْتُ إِلَيْكَ عِنْدَ اَلْحَيْرَةِ وَ اِخْتِلاَفِ اَلْأُمَّةِ فِي اَلْقَدَرِ فَتُفْضِي إِلَيْنَا مَا أَفْضَاهُ اَللَّهُ إِلَيْكُمْ أَهْلَ اَلْبَيْتِ فَنَأْخُذَ بِهِ فَكَتَبَ إِلَيْهِ اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ كَمَا ذَكَرْتَ عِنْدَ اَللَّهِ وَ عِنْدَ أَوْلِيَائِهِ فَأَمَّا عِنْدَكَ وَ عِنْدَ أَصْحَابِكَ فَلَوْ كُنَّا كَمَا ذَكَرْتَ مَا تَقَدَّمْتُمُونَا وَ لاَ اِسْتَبْدَلْتُمْ بِنَا غَيْرَنَا وَ لَعَمْرِي لَقَدْ ضَرَبَ اَللَّهُ مَثَلَكُمْ فِي كِتَابِهِ حَيْثُ يَقُولُ أَ تَسْتَبْدِلُونَ اَلَّذِي هُوَ أَدْنىٰ بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ هَذَا لِأَوْلِيَائِكَ فِيمَا سَأَلُوا وَ لَكُمْ فِيمَا اِسْتَبْدَلْتُمْ وَ لَوْ لاَ مَا أُرِيدُ مِنَ اَلاِحْتِجَاجِ عَلَيْكَ وَ عَلَى أَصْحَابِكَ مَا كَتَبْتُ إِلَيْكَ بِشَيْءٍ مِمَّا نَحْنُ عَلَيْهِ وَ لَئِنْ وُصِلَ كِتَابِي إِلَيْكَ لَتَجِدَنَّ اَلْحُجَّةَ عَلَيْكَ وَ عَلَى أَصْحَابِكَ مُؤَكَّدَةً حَيْثُ يَقُولُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى اَلْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ أَمَّنْ لاٰ يَهِدِّي إِلاّٰ أَنْ يُهْدىٰ فَمٰا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ فَاتَّبِعْ مَا كَتَبْتُ إِلَيْكَ فِي اَلْقَدَرِ فَإِنَّهُ مَنْ لَمْ يُؤْمِنْ بِالْقَدَرِ خَيْرَهُ وَ شَرَّهُ فَقَدْ كَفَرَ وَ مَنْ حَمَلَ اَلْمَعَاصِيَ عَلَى اَللَّهِ فَقَدْ فَجَرَ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لاَ يُطَاعُ بِإِكْرَاهٍ وَ لاَ يُعْصَى بِغَلَبَةٍ وَ لاَ يُهْمِلُ اَلْعِبَادَ مِنَ اَلْمَلَكَةِ وَ لَكِنَّهُ اَلْمَالِكُ لِمَا مَلَّكَهُمْ وَ اَلْقَادِرُ عَلَى مَا أَقْدَرَهُمْ فَإِنِ اِئْتَمَرُوا بِالطَّاعَةِ لَنْ يَكُونَ عَنْهَا صَادّاً مُثَبِّطاً وَ إِنِ اِئْتَمَرُوا بِالْمَعْصِيَةِ فَشَاءَ أَنْ يَحُولَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ مَا اِئْتَمَرُوا بِهِ فَعَلَ وَ إِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلَيْسَ هُوَ حَمَلَهُمْ عَلَيْهَا وَ لاَ كَلَّفَهُمْ إِيَّاهَا جَبْراً بَلْ تَمْكِينُهُ إِيَّاهُمْ وَ إِعْذَارُهُ إِلَيْهِمْ طَرَّقَهُمْ وَ مَكَّنَهُمْ فَجَعَلَ لَهُمُ اَلسَّبِيلَ إِلَى أَخْذِ مَا أَمَرَهُمْ بِهِ وَ تَرْكِ مَا نَهَاهُمْ عَنْهُ وَ وَضْعِ اَلتَّكْلِيفِ عَنْ أَهْلِ اَلنُّقْصَانِ وَ اَلزَّمَانَةِ وَ اَلسَّلاَمُ .
زبان ترجمه:

بحارالأنوار (جلد ۹و۱۰) / ترجمه خسروی ;  ج ۲  ص ۱۳۱

در كتاب عدد القويه نقل شده است: حسن بصرى نامه‌اى به امام حسن عليه السّلام) نوشت به اين مضمون شما خاندان نبوت و معدن حكمت هستيد.شما را خداوند كشتى سيار در درياهاى ژرف قرار داده پناه بى‌پناهان هستيد و به ريسمان نجات شما چنگ مى‌زند تندرو.هر كه پيرو شما شود هدايت مى‌يابد هر كه تخلف جويد هلاك مى‌شود من اين نامه را براى شما نوشتم موقعى كه امت حيران و سرگردان در مسأله قضا و قدرند از شما تقاضا دارم آنچه خداوند به شما ارزانى داشته از علوم براى ما بگشائيد تا راهنماى اعتقاد ما شود. امام حسن عليه السّلام) در جوابش نوشت همان طورى كه ذكر كردى ما خاندان پيامبر مورد لطف خدا و اولياى او هستيم اما اگر ما در نزد تو و يارانت چنان كه نوشته‌اى مى‌بوديم بر ما مقدم نمى‌شديد و ديگرى را بر ما مقدم نمى‌داشتيد.خداوند مثال شما را در قرآن زده مى‌فرمايد« أَ تَسْتَبْدِلُونَ‌ اَلَّذِي هُوَ أَدْنىٰ‌ بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ »اين مربوط‍‌ به اولياء و دوستان قسمت در سؤالى كه كرده‌اند و مثالى نيز براى تو اگر نمى‌خواستم اين احتجاج و استدلال را با تو و اصحابت بنمايم هرگز جواب تو را در اين سؤال نمى‌دادم.وقتى نامه مرا دريافت كنى حجت بر تو و يارانت دامن گير خواهد شد كه خداوند در اين آيه مى‌فرمايد« أَ فَمَنْ‌ يَهْدِي إِلَى اَلْحَقِّ‌ أَحَقُّ‌ أَنْ‌ يُتَّبَعَ‌ أَمَّنْ‌ لاٰ يَهِدِّي إِلاّٰ أَنْ‌ يُهْدىٰ‌ فَمٰا لَكُمْ‌ كَيْفَ‌ تَحْكُمُونَ‌ ». پيرو آنچه در مورد قدر مى‌نويسم باش كه هر كس ايمان به قدر نداشته باشد چه خير و چه شر آن كافر است و هر كه گناه را به گردن خدا بياندازد فاجر است.هرگز خداوند بزور مردم را به اطاعت خويش وانداشته و به زور به معصيت وادار نكرده و آنها را به خود وانگذاشته است اما مالك تمام نيروهائى است كه در اختيار مردم قرار داده و قادر بر تمام قدرتهائى است كه به ايشان سپرده اگر راه اطاعت و بندگى را سپردند مانع آنها نخواهد شد و بازشان نمى‌دارد.اگر به معصيت تصميم گرفتند در صورتى كه بخواهد ممكن است بين آنها و عمل خلاف فاصله شود(و نگذارد آلوده به معصيت شوند)اگر چنين كارى را نكرد آنها را وادار به معصيتشان نكرده و نه به زور دچار چنين عملى نموده. خداوند به آنها قدرت انجام چنين كارى را داده و راهى برايشان گشوده و تمكن انجام عمل(و ترك آن را به ايشان داده)راه به انجام امر و ترك معصيت در آنها مقرر كرده.تكليف را از كسانى كه نقص بدنى دارند و قدرت انجام ندارند يا زمين‌گير هستند برداشته و السلام.

divider